63 پس اگر نپذيرفتند و روى برگرداندند همانا خدا شناسد تباهكاران را [ كه در دل چه دارند ] . گفتار مفسّرين : « خَلَقَه مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَه كُنْ » 59 فخر از ابو مسلم نقل كرده است : مقصود از جمله ى اوّل اين است كه در اراده و علم بىآغاز و انجام خداوند ، آفرينش آدم از گل معيّن شده است و او را در عالم واقع آفريده بود و مقصود از جمله ى دوّم آن است كه : براى پيدايش ظاهرى و نمودار شدن آن مخلوق در علم و اراده ى حقّ بعالم مادّى و به صورت عضله و موادّ بدنى به او گفت باش ، او هم موجود و نمايان شد و معنى ديگر نقل كرده است : قالب ريزى و به شكل آدم از گل درست شد بعد امر شد موجود زنده و جاندار بشود . « فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ » 60 مفسّرين گفته‌اند : ممكن است خطاب به پيغمبر ( ص ) باشد ولى منظور عموم مسلمين است يعنى پيدايش عيسى بطورى است كه حقيقت را بيان كرديم شما شكّ در آن نداشته باشيد . « فَمَنْ حَاجَّكَ فِيه » 61 طبرى : عبد اللَّه بن حرث بن حرّ زبيرى گفت : شنيدم كه پيغمبر ( ص ) مىفرمود : اى كاش ميان من و اين مسيحيهاى نجران فاصله اى مىبود كه نه من آنها را مىديدم و نه آنها من را و اين گفتار آن حضرت براى آن بود كه آنها سخت مجادله مىكردند و سرسخت در گفتگو بودند . مجمع : مقصود از « فيه » يعنى در حقّ يا در قضيّه ى پيدايش عيسى . « فَقُلْ تَعالَوْا » 61 ابو الفتوح : اين كلمه مشتقّ از علوّ است يعنى بيائيد به طرف بالا و يا باصطلاح فارسى : برآئيد و آنكه در بلندى باشد با طرف خود به اين جمله سخن مىگويد ، ليكن بمعنى بيائيد استعمال مىشود . زمخشرى : مقصود آن است كه بيائيد با فكر و عزم ثابت مثل اينكه مىگويند : بيائيد در اين مطلب فكر كنيم . « نَدْعُ أَبْناءَنا » 61 مجمع : در قضيّه ى مباهله براى انجام اين دستور آسمانى ، پيغمبر ( ص ) حضرت علىّ و حسن مجتبى و حسين سيّد الشّهداء و فاطمه دختر