ابراهيم عاملي ( موثق )

66

تفسير عاملي ( فارسي )

خاصيّت است كه يكى كار و جنبش يا انجام عمل است و ديگرى پذيرش و قبول ، و به اصطلاح فلسفه « فعل و انفعال » ، كه بيشتر خاصيّت جنبش يا انجام عمل و فعل در نر است ، و خاصيّت پذيرش و انفعال در ماده است . و آنچه بيشتر خاصيّت جنبش و عمل دارد يا نر مىتواند انجام دهد و ماده عاجز از آن است و يا نر بيشتر و بهتر مىتواند انجام دهد بخصوص در انسان و همچنين آنچه خاصيّت پذيرش و انفعال در آن بيشتر است يا نر عاجز از آن است و يا ماده بهتر و كاملتر مىتواند انجام دهد و اگر در كارهاى زندگى كه مرد و زن انجام مىدهند دقّت شود اين مسئله به خوبى نمودار است و پاره اى خرده گيريها كه اين خصوصيّات بواسطه ى محيط و تربيت است و گر نه ممكن است هر دو مساوى تربيت شوند عقيده اى است نامقبول چون آنچه گفتم در جامعه هاى وحشى كه از اصل پيدايش ، محيط و تربيت مخصوص نداشته‌اند و در حيوانات و وحوش هم اين تفاوت ديده مىشود . پس مىتوان گفت : از جمله ى « لَيْسَ الذَّكَرُ كَالأُنْثى » اين استفاده مىشود كه زن و مرد بلكه هر نر و ماده در حيات موازى هستند ولى مساوى نيستند . 3 - آخر آيه كه يادآور شده است : خدا بىحساب روزى ميدهد گفتار مفسّرين را نقل كرديم كه مطلب غير متعارف و معجزآسا است ليكن در اصل آيه بچنين چيزى تصريح نشده است و روايت مسلَّم هم نيست پس ممكن است بگوئيم : چون بر خلاف انتظار زكريّا چيزهائى در اختيار مريم بود از او توضيح مىخواست او هم اين طور جواب مىداد : احساسات مردم و جريان زندگى ممكن است جورى باشد كه با حساب و پيشبينى مطابق نشود و سرنوشت آدمى غير از حساب او باشد در آيات 34 - 35 سوره ى نساء از اين مقوله سخنى داريم .