ابراهيم عاملي ( موثق )

390

تفسير عاملي ( فارسي )

1 - قتاده گفت : در جاهليّت مردم همسوگند مىشدند و به يكديگر ميگفتند خون من خون تو است ، خانه خرابى من خانه خرابى تو است ، كينه و جنگ و صلح با من كينه و جنگ و صلح با تو است ، پس از يكديگر ارث خواهيم برد و خونخواهى يكديگر خواهيم كرد و هر يك از جانب ديگرى ديه و خونبها بايد بپردازد و به همين جهت يك ششم از سرمايه ارث همسوگندشان بود ، در آيه سفارش بپرداخت حق همسوگندان است كه از ارث بايد به آنها بدهند و بعد اين آيه نسخ شد به آيت ( أُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ ) . 2 - مجاهد و نخعى گفته‌اند : يعنى حق همسوگندان را انجام دهيد و بپردازيد كه وفاى بمفاد سوگند باشد مثل كومك و پرداخت ديه و مانند آن ، و پيغمبر فرمود : پيمان همسوگندان خود را وفا كنيد ، و روز فتح مكّه هنگام خطبه فرمود : عهد و سوگند و پيمان دوران پيش را محفوظ بداريد ولى ديگر سوگند به پيمان و عهد ياد نكنيد و اگر كرديد آن را نشكنيد . 3 - ابن عبّاس گفت : مقصود حقّ برادران دينى است كه پيغمبر ميان افراد مهاجر و انصار پيمان برادرى استوار فرمود و ارث براى آنها بود تا آنكه بآيات ميراث نسخ شد . 4 - سعيد بن مسيّب گفت : مقصود رعايت پسر خوانده ها است كه قبل از اسلام رسم داشتند اشخاص را بفرزندى مىپذيرفتند چنان كه زيد بن حارثه پسرخوانده پيغمبر ( ص ) بود ، در اين آيه دستور است كه از براى پسر خوانده ها چيزى وصيّت كنند . سخن ما : در دنباله ى استفاده ى از آيات جلو كه گفتيم نبايد انسان طمع بمال غير كند تا گرفتار رذائل سختتر نشود شايد جمله ى : ( لا تتمنّوا ) براى دنبالگيرى از همان راهنمائى باشد كه اول قدم سلامتى از رذائل خوددارى از آرزوهاى بى جهت است كه هر كسى را نصيبى است و با جمله هاى ( اكتسبوا و اكتسبن ) نشان داده شده است كه آرزوى خواسته ى ديگرى غلط است و راه بدست آوردن همانند آن فقطَّ كسب است و كار و كوشش و چنان كه آن ديگرى فراهم آورده است تو هم پيدا خواهى كرد .