ابراهيم عاملي ( موثق )

343

تفسير عاملي ( فارسي )

محدّث گفته‌اند : اين آيت قبل از حكم ارث بود و بعد نسخ شد ولى اكثر غير منسوخ دانسته‌اند و گفته‌اند : « فارزقوهم » مفيد وجوب نيست و براى استحباب است كه مفاد آيه چنين مىشود : اگر هنگام تقسيم اموال خويشاوندان شما و يتيمان و بيچارگان حاضر شدند بهتر آنست كه به آنها بهره اى برسانيد و در « فارزقوهم » اختلاف است : طبرى گفته است : روى سخن به آن كس است كه هنگام وفات وصيت مىكند دستور داده شده است براى خويشان غير وارث و يتيمان و مسكينان هم چيزى از مال خود سفارش كنند ، و بعضى گفته‌اند : روى سخن با وارثان است كه هنگام بخش اموال خود به اين سه دسته هم بهره رسانند و اين قول مناسبتر است چون با جمله ى : * ( ( إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ ) ) * مناسبتر است . و فقهاى شيعه مستحبّ مىدانند كه وارثها در هنگام تقسيم اموال به فقرا هم بهره اى برسانند . « قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً » 8 مفسّرين براى اين جمله دو معنى نقل كرده‌اند : اول : آنكه دنباله ى جمله ى پيش است كه اگر مال خود شما بود به اين سه دسته ببخشيد و اگر مال ديگرى بود و در اختيار شما با سخن نيكو آنها را از مطالبه منصرف كنيد به اين طور كه مثلا بگوئيد : اينها اموال يتيم است و براى ما تصرّف در آن روا نيست . و معنى دوّم اين است : جمله ى اوّل متوجّه وارث است و جمله ى دوم متوجّه به دو دسته ى ديگر و نتيجه اينكه بوارث بدهيد و به غير آن با سخن نيكو رفتار كنيد . « وَلْيَخْشَ الَّذِينَ ) * تا آخر » 9 طبرى : معنى اين آيه را بدنباله ى آيت پيش وصل كرده و چنين معنى كرده است : چون در هنگام وفات وصيّت اموال خود ميكنيد براى خويشان غير وارث خود و يتيمان و فقيران كه در آن وقت حاضر هستند بخشى معيّن كنيد و با زبان خوش آنها را روانه كنيد ليكن مواظب باشيد كه مبادا بچّه هاى صغير و بيچاره از شما بمانند و دسترس به چيزى نداشته باشند پس آنقدر به آنها بدهيد كه بچّه هاى خودتان بيچاره نشوند و نيز آنهائى كه در هنگام وصيّت حاضر هستند آن شخص موصى را به عدالت وادار كنند و سخن درست بگويند كه او اموال خود را بىاندازه به ديگران ندهد كه فرزندهاى خودش بيچاره شوند .