ابراهيم عاملي ( موثق )
344
تفسير عاملي ( فارسي )
ابو الفتوح : چهار قول در معنى اين آيه نقل كرده است : اوّل : عبد اللَّه عبّاس و سعيد بن جبير و سدّى و مجاهد و ضحّاك گفتند : يعنى در وصيّت زياد روى نكنند و بيش از ثلث براى مصارف معيّن نكنند تا بوارثان زيان نرسد . دوّم - حسن بصرى گفته است : مقصود آنهائى است كه ببالين محتضر جمع مىشوند و او را نصيحت مىكنند كه براى فقرا معيّن كن و وارثان را خداى كافى و نگاه - بان است اين مردم بترسند كه اگر خود چند فرزند بيچاره داشته باشند براى آنها چه مىكنند و همان چه براى خود فكر مىكنند به ديگران هم نصيحت و راهنمائى كنند . سوّم - قول ديگر منسوب بابن عبّاس است كه روى سخن با سرپرستهاى يتيمان است كه آنها را خوب مواظبت كنند چنان كه اگر خود بميرند و چند فرزند بيچاره بگذارند چه انتظار از ديگران دارند همانطور خودشان با يتيمان رفتار كنند . چهارم - بر عكس قول حسن بصرى است يعنى : مردم بترسند كه اگر از خودشان بچّه هاى ناتوان و بىسرپرست بماند بكجا بايد پناهنده شوند ؟ پس مردم را جلوگير از وصيت براى يتيمان و فقرا نشوند . « قَوْلًا سَدِيداً » 9 مجمع : يعنى : گفتار درست و عادلانه كه مطابق شرع باشد ، و از پيغمبر روايت شده است : هر كس بخواهد از جهنّم بر كنار و داخل بهشت شود بايد اول بتوحيد و نبوت شهادت بدهد و در مرتبه ى بعد با مردم طورى رفتار كند كه دوست بدارد ديگران با او چنان رفتار كنند . « إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً » 10 ابو الفتوح نوشته است : مقاتل ابن حيّان گفت : آيه در مردى آمد از غطفان نام او مرثد بن زيد برادرش بمرد و طفلى رها كرد با مال طفل در حجر او بود « يعنى در خانه ى او بسرپرستى او » و مال در دست او ، مال او بخورد خداى تعالى اين آيه فرستاد در حقّ او و تهديد كرد او را . مجمع : در آيه خوردن مال يتيم را مقيّد بظلم كرده است براى آنكه گاهى