ابراهيم عاملي ( موثق )
324
تفسير عاملي ( فارسي )
خود بمال يتيم كه زيان به او نرسد گناه نيست ، و از امام باقر و امام صادق روايت شده است كه چون اين آيه نازل شد مردم احتراز كردند از آميزش با يتيمان و كار بر آنها دشوار شد و به پيغمبر عرض كردند . اين آيه نازل شد : « وَإِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ » . « حُوباً كَبِيراً » 2 شايد قيد بكبير اشاره باشد به اين كه گناه خوردن مال مردم بالغ غير از صغير است كه او بيچاره است و تجاوز بدترى است . « وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا » 3 طبرى : عروه بن زبير گفت : معنى اين آيه را از عايشه زوجه ى پيغمبر پرسيدم او گفت : اى خواهرزاده ى من اين آيه دخترهاى يتيم را گفته است كه مردان دست اندر كار تربيت آنها بزيبائى و سرمايه شان دل ميبازند و طمع مىكنند كه با آنها بمهريه ى كم و يا بر خلاف ميل آنها ازدواج كنند اين آيه از اين عمل جلوگيرى كرده است كه در مهريه ى آنها كمال عدالت رعايت شود و يا صرف نظر كنند و تا چهار زن كه ميخواهند از غير اينها انتخاب كنند . و در حديث ديگر از عايشه نقل است كه ولى و اختيار دار دختر يتيم ، او را ميزد و مجبور مىكرد به ازدواج ، براى مالش و با او بدرفتارى مىكرد . و عكرمه گفت : در قبيله ى قريش اشخاصى بودند كه زنهاى زياد داشتند و سرپرست چند يتيم بودند چون سرمايه شان كم مىشد باموال يتيمها دست دراز مىكردند ، اين آيه آنها را جلوگير شد . سعيد بن جبير و قتاده و سدى گفتهاند : يعنى همچنان كه مىترسيد در اموال يتيمان عدالت نشود و مواظب خود هستيد مواظب حال زنها هم باشيد كه نسبت به آنها به عدالت رفتار شود و از چهار زن تجاوز نكنيد و اگر نتوانستيد رعايت عدالت بكنيد بيك زن اكتفا كنيد و اگر از آن هم عاجز شديد فقط بآميزش با كنيز و زر خريد بسازيد . ابو الفتوح : بعضى گفتهاند : يعنى اگر از ازدواج با دختر صغيرى كه در پرستارى شما است بترسيد كه نتوانيد با او به عدالت رفتار كنيد او را بزنى نگيريد و با ديگرى ازدواج كنيد . حسن بصرى گفته است : آيه براى اشخاصى نازل شده است