نمىكنند . « وَخَلَقَ مِنْها زَوْجَها » 1 مفسّرين گفته‌اند : يعنى براى آدم از خودش همسر آفريد كه از باقيمانده ى گل او حوّا را درست كرد و يا آدم را خواب گرفت جبرئيل از پهلوى چپ او استخوانى بدر آورد و شكل زن را از آن بساخت . فخر : ابو مسلم اصفهانى گفته است : يعنى از جنس او همسرش را بيافريد . « وَاتَّقُوا اللَّه الَّذِي تَسائَلُونَ بِه » 1 مجمع : جمله ى : « تساءلوا » با تخفيف سين قرائت شده و هم با تشديد آن و مناسب قرائت دوم اين است كه بجاى تتساءلون با دو ( تا ) بر وزن تتفاعلون يك ( تا ) در سين ادغام شده و با سين مشدّد تلفّظ شده است و در معنى تفاوت نيست . طبرى : يعنى بپرهيزيد از آن خدا كه در هنگام خواهش يكديگر را به او سوگند ميدهيد ، و ضحّاك گفته است : يعنى آن خدا كه بوسيله ى او با يكديگر عهد و پيمان استوار مىكنيد . تنوير المقباس : يعنى اطاعت كنيد از آن خدا كه به حق او حقوق و حوائج خود را از يكديگر مطالبه مىكنيد . مجمع : يعنى به آن گونه كه خدا را به زبان بزرگ مىشماريد بطاعت بزرگش بداريد . « و الارحام » 1 مجمع : اين كلمه را بيشتر قراء با صداى بالاى ميم قرائت كرده‌اند تا معنى چنين باشد : بپرهيزيد خدا را از نافرمانى و خويشاوندان را از قطع رابطه و جدائى از آنها . و با صداى زير هم قرائت شده است و اين طور معنى مىشود : ( بپرهيزيد از خدائى كه به او سؤال مىكنيد و سوگند ياد مىكنيد و هم خويشاوندان كه به آنها يكديگر را سوگند مىدهيد . و با رفع نيز خوانده شده است يعنى و ارحام لازم است پرهيز از گسيختن پيوندشان و به اين قرائت ( ارحام ) مبتدا است و خبر بقرينه از جمله افتاده است . فخر : قرائت با جرّ به آن جهت است كه اعراب احساسات يكديگر را بواسطه ى