آنچه بمكّه خطاب بمردم شده است با يا ايّها النّاس و آنچه در مدينه روى سخن و خطاب بوده است گاهى با يا ايّها النّاس و جاى ديگر با يا ايّها الَّذين آمنوا بوده است . « اتَّقُوا رَبَّكُمُ » 1 طبرى : يعنى بپرهيزيد از مخالفت امر و نهى خدا . مجمع : يعنى از معصيت او بپرهيزيد ، و بعضى گفته‌اند : از تضييع حقّ خدا بپرهيزيد ، و بعضى گفته‌اند : بپرهيزيد از عقاب او . كشف الاسرار نوشته : گفته‌اند تقوى سه قسم است : اوّل از شرك پرهيز كردن و اين تقواى عام است ، پس از معصيت پرهيز كردن ، و اين تقواى خاص است ، پس از شبهت پرهيز كردن و اين تقواى خاص الخاص است . عبده : در اين جمله تصريح نشده است كه مقصود آدم است و كلمه نفس هم ظاهر در اين معنى نيست پس هر كس مخاطب به اين جمله باشد مطابق اصل و نژاد خودش با او خطاب شده است و اشاره باصل و نژاد مخصوص نشده است و آنها كه معتقدند هر صنف بشر پدرى داشته است از كلمه ى نفس همان عقيده ى خودش را مىفهمد و مفسّرين ما كه گفته‌اند مقصود آدم است ، از ظاهر آيه استفاده نكرده‌اند بلكه از همانچه در خاطر خود بيقين ميدانسته‌اند اين طور حكم كرده‌اند و پس از اين مطلب چند حديث نقل كرده است كه پيش از آدم ابو البشر كه در نزد يهود و مسيحى و مسلمان مشهور است هزاران آدم بوده است . ابن بابويه در كتاب توحيد از امام صادق ( ع ) نقل كرده است كه در ذيل يك حديث مفصّل فرمود : شايد گمان مىكنى كه خدا غير از شما كسى نيافريده است ولى سوگند به خدا كه هزار هزار آدم آفريده است كه شما در آخر آن آدمها آفريده شده‌ايد ، ابن ميثم در شرح كبير نهج البلاغه نقل كرده است از امام باقر ( ع ) كه فرمود : قبل از آدم كه پدر ما بوده است هزار هزار آدم يا بيشتر آفريده و نابود شده‌اند ، و هم ابن بابويه از حضرت امام صادق ( ع ) نقل كرده است : خداوند دوازده هزار عالم آفريد كه هر يك آنها بزرگتر از هفت آسمان و زمين است كه هيچيك آنها غير خودشان آفريده اى ديگر تصوّر