سخن ما : 1 - دو جمله ى * ( ( صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ) * و * ( فَأَثابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلا تَحْزَنُوا ) ) * بما مىفهماند كه جريان حوادث طبق قانون آفرينش است و فقطَّ انسان كه مىتواند از عقل خود و راهنمائى ديگران استفاده كند بايد بكمك اين دو وسيله خود را با حوادث طورى برابر كند كه تفوّق خود را بر ديگر موجودات نگاهدارى و تقويت كند ، هم در كارهاى مادى و دوران زندگى و هم در آنچه موجب سعادت دائمى انسان است . اين آيات متوالى كه در حادثه ى احد نازل شده است خوب نشان ميدهد مكتب نبوّت و روش تعليم و تربيت پيغمبر را كه در اين تحوّلات پى در پى كوچك آن يك روز ، بهر قسمت مردم را متوجّه مىكند و خطاهاى فكرى و عملى آنها را در جلو چشمشان مىگذارد ، و از عمل خودشان براى خودشان نتيجه مىگيرد تا براى آينده تربيت شوند . اوّل يادشان مىآورد كه در اين جنگ تفوّق براى شما بود همانطور كه انتظار آن را داشتيد ، چون طمعكار و سست و ضعيف شديد نبايد انتظار پيشرفت داشته باشيد و به حكم اجبار از قدرت شما كم مىشود و از حمله ى بدشمن منصرف مىشويد باز اين پيش آمد موجب نتيجه ى بدتر و غمهاى بيشتر است پس تمام اين حوادث بشما نشان مىدهد كه چه جور مردمى هستيد و چه مىكنيد و چه نتيجه مىگيريد ، و نبايد اينها موجب اندوه و حزن و نااميدى باشد بلكه بايد خود بياموزيد و آموزگار باشد براى آينده ى ديگران زيرا به چشم خود ديديد تا از عقل خود و رهبرى پيغمبر استفاده مىكرديد موفّق بوديد و باندك غفلت و بىباكى به اين حوادث ناگوار دچار شديد پس اندوه و افسوس كار بيخردان است و بايد با چشم و گوش باز مواظب خود باشيد تا موفّق شويد . 2 - آيت صد و پنجاه و چهارم : * ( ( ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ ) * - تا آخر ) راهنمائى بيك خاصيّت نفسانى مىكند كه آرامش وجدانى يا باصطلاح امروز خونسردى از لوازم آسايش و پيشرفت انسان است مىگويد : شما كه خودتان يكدگر را بهتر مىشناسيد