مؤثّر نيست . 2 - بر فرض شما تخلَّف از وظيفه كنيد و در خانه بمانيد از سرنوشت خود فرار نتوانيد كرد ، و خواه ناخواه آنكه بايد كشته شود بپاى خود بقتلگاه مىرود . « لِيَبْتَلِيَ اللَّه ) * - تا آخر » 154 مفسّرين گفته‌اند ممكن است مقصود آزمايش و تصفيه ى مؤمنين باشد براى نمودارى در خودشان يا نمايش حقيقت منافقين براى مؤمنين . ( مثنوى ) گر نتاند زشت كردن ناقص است زين سبب خلَّاق گبر و مخلص است پس از اين رو كفر و ايمان شاهدند بر خداونديش هر دو ساجدند ليك مؤمن دان كه طوعا ساجد است زان كه جوياى رضا و قاصد است هست كرها گبر هم يزدان پرست ليك قصد او مراد ديگر است قلعه ى سلطان عمارت مىكند ليك دعوى امارت مىكند مؤمن آن قلعه براى پادشاه مىكند معمور نى از بهر جاه « الَّذِينَ تَوَلَّوْا » 155 مفسّرين نوشته‌اند : مقصود آنهائى هستند كه روز احد پشت بدشمن كردند ، و از سدّى نقل كرده‌اند : مقصود آنهائى هستند كه آن روز به مدينه فرار كردند . « يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ » 155 - مقصود روز احد است كه يك دسته ابو سفيان با ديگر اعراب و دسته ى ديگر پيغمبر با مهاجرين و انصار با يكدگر رو برو شدند . « بِبَعْضِ ما كَسَبُوا » 155 مفسّرين سه معنى براى اين جمله نوشته‌اند : اوّل : شيطان آنها را لغزاند كه فرار از جنگ و طمع در غنيمت كردند . دوّم : در پيش گناهانى داشته‌اند كه نتيجه اش تسليم بلغزش شيطانى شده است . سوّم : چون در پيش گناه كرده بودند شيطان آن را بخاطرشان داد تا از ترس آن گناه فرار كنند و قبل از توبه ى از آن كشته شوند .