ابراهيم عاملي ( موثق )

194

تفسير عاملي ( فارسي )

و در اينجا طريقه ى يارى معيّن نشده است . بعد گفته شده است : « إِذْ تَقُولُ ) * . . . * ( ألَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ ) * - تا آخر » يعنى : تو به آنها مىگفتى : آيا بس نيست كه خدا بسه هزار ملك شما را مدد كند ، در اين جمله ها هم فقط يادآورى شده است كه پيغمبر ( ص ) از مردم پرسيد كه كمك سه هزار ملك كافى است يا نه ؟ و يادى از حضور ملائكه در اينجا نيست . بعد از آن براى مرتبه ى سوّم جمله اينطور شروع شده است : « بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ ) * - تا آخر » كه در اوّل پرسش جمله ى اوّل تصديق شده است يعنى آنجا پيغمبر ( ص ) پرسيده است آيا كافى نيست ؟ در اينجا جواب او را داده است بلى كافى است . در دنباله ى اين تصديق چند شرط افزوده شده است كه صبر و تقواى مردم و بازگشت فورى كافران باشد پس از آن گفته شده است كه نتيجه ى انجام شرائط آن است كه بيش از سه هزار كومك برسد يعنى پنج هزار كومك خواهد رسيد و به همين اندازه سخن كوتاه شده و ديگر يادى از آمدن و كومك كردن ملك نشده است . بعلاوه پس از اين آيه مطلب به صورت ديگر در آمده است كه حقيقت قضّيه را روشن كرده است به اين جمله ها « وَما جَعَلَه اللَّه إِلَّا بُشْرى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ ) * - تا آخر » يعنى خدا قرار نداد آن را مگر خوشخبرى براى شما و موجب آسودگى خاطر كه هاى « جعله » ضمير است و مبهم و معيّن نيست كه ضمير بجاى كمك است يا بجاى وعده كومك يا بجاى مجموع از پرسش پيغمبر ( ص ) و جواب و وعده است و تصريح نشده است كه كدام چيز وسيله ى بشارت است . و پس از آن گفته شده است : اينها هيچ نيست مگر بشارت و اطمينان نه آمدن نفرات و چشم پر كردن ، بعد اين مطلب كه حقيقت قضيّه بشارت و دلگرمى است روشنتر شده است به اين جمله : « وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ - اللَّه » يعنى يارى فقطَّ از جانب خدا است نه انتظار آمدن ملك و خاطر جمعى از كمك آنها يا چيز ديگر و پس از آن در آيت بعد توضيح ديگرى به اين گفتگوها داده شده است : به اين جمله ها : « لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِنَ الَّذِينَ ) * - تا آخر » يعنى تا قسمتى از آنها را جدا كند و مغلوبشان كند كه ناچار شوند و نااميد برگردند ، و اين جمله ها بدرستى