ابراهيم عاملي ( موثق )

195

تفسير عاملي ( فارسي )

معلوم مىكند كه مطالب گذشته را توضيح مىدهد به اين طور كه منظور از پرسش پيغمبر ( ص ) و تصديق سؤال او و وعده ى پنج هزار همه براى آن است كه شما مطمئنّ و قوى دل باشيد و از آنها كم شود و شكست بيابند ، پس نتيجه چنين شد كه دو آيت 124 و 125 يادآورى گذشته است و سؤال پيغمبر ( ص ) از مردم و جواب و تصديق به پيغمبر با نويد بيشتر و بهتر و دو آيت بعد تأكيد و توضيح همين گفتگو است و بس ، ديگر نه تصريح و نه اشاره اى است بآمدن ملائكه و عملى از آنها . پس محتاج نشدند به رسيدن ملائكه و كومك آنها . 2 - در سوره ى بقره جزو اوّل آنجا كه سجده ى ملائكه بآدم گفته شده است آنچه راجع بملك مقتضى بود بحث كرديم اينجا هم مىگوئيم اصل وجود ملك در نظر مردم ديندار مسلَّم است ولى اختلاف در چگونگى آن است . اينك چند مقدّمه : اوّل شكّى نيست كه قدرت خداوند و آفرينش او حدّ و اندازه و آغاز و انجام ندارد و هر چه را كه بسنجيم وابسته و پيدا شده است از يك چيز ديگر كه قدرت يكى علَّت است و وسيله ى پيدايش و ديگرى معلول است و پديده ى آن . دوّم : اين رابطه ى علَّت و معلول در موجودات به جائى مىرسد كه فقطَّ وابسته بقدرت خداوندى است و بس و علَّت ديگر براى آن نميتوان تصوّر كرد . چنان كه مىگويند پيدايش گياه بطور كلَّى از باران و تابش آفتاب است به غير از هزاران موجبات ديگر كه ما به آن پى نبرده‌ايم علَّت باران تابش خورشيد و تبخير رطوبتهاى زمين و آبهاى درياها است پيدايش درياها بواسطه ى قطعه ى جدا شده اى از خورشيد است كه بنيروى جاذبه ى خورشيد و آن خاصيّت كه واقع در خود آن قطعه ى توليد شده است دور خود چرخيده است و بتدريج طبقه ى ظاهرى آن منجمد و بعوامل مجاور قسمتى از آن تبديل بمايع و قسمت كوچكى به شكل زمين تبديل شده است ، اينجا كه مىرسد رابطه ى علَّت و معلول به آخر مىرسد و نمىتوان فهميد چرا آن قطعه از خورشيد جدا شد چطور آن نيروى دفع در آن توليد شد كه تا آنگاه در آن نبود . و چطور با جدا شدن اين قطعه شكل خورشيد