جاهل خود يا بطور كلَّى بوسيله ى راهنمائى بخيرات كه موجب تقويت فكر و اراده براى اقدام به خوبى و احتراز از بدى باشد كه اين وظيفه ى طبقه ى عالم است همانطور كه در قرآن سفارش شده است كه يك عدّه بروند و تحصيل علم كنند و رهبر مردم شوند در اين آيه : « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ « 1 » - تا آخر » و تطبيق احكام كلَّى بر جزئيّات و موارد مخصوص زمانى و مكانى هم از اين دسته است و وظيفه ى اين مردم است و يا دعوت ها و امر و نهىهاى خصوصى افراد است كه هر يك ديگرى را در پيش آمدها راهنماى بخير و جلوگير از شرّ باشد و همين است مقصود از آيات توصيه ى بحقّ و صبر : « وَتَواصَوْا بِالْحَقِّ وَتَواصَوْا بِالصَّبْرِ » . پس از بيان اين مطلب مىنويسد : بموجب اين آيه مردم مكلَّف هستند عدّه اى را انتخاب كنند براى فرستادن بشهرها كه دعوت باسلام و احكام آن نمايند و يا اهل هر ده چند نفر معيّن كنند براى ابلاغ و اجراى احكام و شرط لياقت افراد منتخب اين است كه مطَّلع باشند بعلوم دين و قرآن و رموز روانشناسى و علم النفس نسبت به مردمى كه آنها را رهبرى مىكنند و عالم بتاريخ و جغرافيا و علم الاخلاق و وظائف نفسانى باشند و علم الاجتماع و شرايط روابط اجتماعات مردم و سياستهاى ملل و زبانهاى مللى كه بايد آنها را دعوت بخير نمايند بدانند و نيز از ملل و نحل و مذاهب مختلف و علوم مختلف و فنون مناظره آگاه باشند . جواهر مجلَّد سوّم كتاب امر بمعروف : پيغمبر ( ص ) فرمود : چگونه مردمى خواهيد بود آنگاه كه زنهاى شما فاسد باشند و جوانهاتان بزهكار و خود از امر بمعروف و نهى از منكر خوددارى كنيد ؟ و امام باقر ( ع ) فرمود : آنكه پادشاه ستمكارى را پند دهد و از كار زشت او را بترساند و بتقوى و پرهيزگارى فرمانش دهد ، به اندازه ى مزد همه ى مردمان و پريان پاداش دارد . مسعدة بن صدقه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدند : امر بمعروف و نهى از منكر بر همه ى مردم واجب است ؟ فرمود : نه ، فقط وظيفه ى شخص مقتدر مطَّلع است كه مردم تسليم بفرمان او باشند و عالم بمعروف و منكر باشد نه مردمان بيچاره كه خود راه

--> ( 1 ) بنا بروايتى كه در علل الشرايع در بيان آيه آمده