و ابو بكر حجّ با كسر حا و بقيه با فتح قرائت كرده‌اند . طبرى : خالد بن عرعره گفت : مردى جلو علىّ عليه السّلام ايستاد و گفت : آيا همين خانه اوّلين ساختمان روى زمين است ؟ فرمود : نه ، ولى اوّلين خانه اى است كه براى شرافت ابراهيم و آسايش خلق است . ابو الفتوح نوشته است : بعضى گفتند : مراد آن است كه اول بقعه كه از زمين بر روى آب پديد آمد و خداى تعالى بيافريد زمين كعبه بود از كفى سفيد پس از آن به دو هزار سال زمين آفريد يعنى فرمود تا زمين از زير خانه ى كعبه بيرون آوردند . فخر : در ارتباط اين آيات بآيات پيش نوشته است : چون در آيات پيش يادآورى شد كه بايد پيرو ملَّت ابراهيم باشند در اين آيه براى توضيح آن روش ابراهيم و فضيلت حجّ كعبه بيان شده است و چون يهود و مسيحيها ادّعا داشتند كه بر دين ابراهيم هستند در اين آيات تذكّر داده است كه دين ابراهيم حجّ كعبه است و شما از آن رو گردان هستيد . « لَلَّذِي بِبَكَّةَ » 96 طبرى : يعنى خانه اى كه محل ازدحام مردم است براى طواف حجّ و عمره و از اين كلمه مشتق شده است بكّ فلان فلانا يعنى مزاحمت كرد و تصادم كرد با او . پس مقصود از اين كلمه اطراف كعبه است در داخل مسجد الحرام و خارج از مسجد الحرام مكّه است و آنكه ادّعا كرده است : مقصود همان داخله ى مكّه است و مكّه بقيّه ى حرم است اشتباه كرده است ، قتاده گفته است آنجا بكّه است كه مردم با يكديگر مزاحم مىشوند و زن و مرد در جلو يكديگر نماز مىخوانند و زنها جلو مردها نماز مىخوانند و اين عمل در جاى ديگر جايز نيست ، عطيّه عوفى گفته است : بكّه جايگاه خانه است و مكّه اطراف آن است . ابو الفتوح : ضحّاك گفته است : بكّه همان مكّه است كه عرب به او ميم به جاى يكديگر بگذارد مانند : سبد و سمد ، اغمطت و اغبطت ، ضربة لازب و لازم . ابن شهاب گفته است : بكّه زمين مسجد و خانه است و مكّه همه ى حرم و عدّه اى گفته‌اند : مكّه نام شهر و بكّه نام زمين خانه و طوافگاه است چون مردم در آنجا مزاحم