ابراهيم عاملي ( موثق )
140
تفسير عاملي ( فارسي )
صفيعليشاه اعتقاد يهود را نسبت بابراهيم تعبير لطيف كرده است : او نبود از مشركان كه نسبتش مشركان بر خود دهند از رفقتش هست او زين نام و نسبتها اجل اين بنفى قول عامه است و ملل كودكى گويد پدر را كافتاب سيب يا ليمو است با اين رنگ و آب گويد او را نيست اين ليمو و سيب بيش از اين كودك چه فهمد زان اديب [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 96 تا 97 ] إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَهُدىً لِلْعالَمِينَ ( 96 ) فِيه آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَمَنْ دَخَلَه كانَ آمِناً وَلِلَّه عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْه سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّه غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ( 97 ) معنى لغات : « بكّه » همان مكّه است . « حجّ » با كسر حاء همان حجّ است بمعنى آهنگ و رفت و آمد كردن و اعمال مخصوص بنام انجام حجّ . جهت نزول : ابو الفتوح : از مجاهد روايت است يهود گفتند بيت المقدس اشرف از كعبه است كه جايگاه انبياء و ارض مقدّسه است ، مسلمين گفتند كعبه اشرف است اين آيه براى حلّ اختلاف آنان نازل شد . ترجمه : 96 همانا نخستين خانه كه براى خداپرستى مردم پايه گذارى شد آن خانه ايست فرخنده به مكه و رهنماى همگان [ بخداپرستى و قبله و لطف حق ] و در آن نشانه هاى نمودارى است [ بر يكتاپرستى كه از سرزمينهاى دور براى بندگى روى آرند و هم آهنگى كنند و دشمنى خود نمودار نكنند و بروزگاران بدينگونه بوده است و بماند ] و مقام ابراهيم است و آنكه در آن درون شود بايد از هر گزندى آسوده بماند و هر كه ز مردمان تواند راه مكه پيمايد بايد براى بندگى خدا حج اين خانه كند و آنكه بيدين شد [ و حجّ نكرد ] البته خداوند از جهانيان بىنياز بود . سخن مفسّرين : « أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ » 96 مجمع : مردم كوفه غير از ابو جعفر