ابراهيم عاملي ( موثق )
122
تفسير عاملي ( فارسي )
ولى مقصود پيغمبرها است كه كمال كوشش در انجام وظيفه ى خود داشتهاند كه علاوه بر ابلاغ بمردم آنها را وادار باقرار و شهادت مىكردند . « فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ » 81 فخر : در جمله ى « فاشهدوا » چند احتمال ميرود : 1 - هر دسته شاهد دسته ى ديگر باشند به اين اقرار و من هم بر اقرار و شهادت بر يكدگرتان شاهد هستم ، و نتيجه ى اين بيان كمال تأكيد است در ثبات بر آن پيمان كه تخلَّف از آن نشود . 2 - خطاب در اين جمله به ملائكه است كه شما شاهد اين مذاكرات باشيد . 3 - مردم خود شاهد خود باشند بر اين پيمان و نظير اين در آيت ديگر هست : « وَأَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ » . 4 - معنى شهادت بيان و توضيح است ، و مقصود آن است كه شما اين حقايق را براى ديگران بگوئيد و توضيح دهيد تا آنها هم بدانند . 5 - معنى شهادت يقين و استوار داشتن است و مقصود آن است كه اين پيمان را با يقين و ايمان كامل پا برجا بداريد . « أفَغَيْرَ دِينِ اللَّه يَبْغُونَ » 83 ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه عبّاس گفت : سبب نزول اين آيه آن بود كه اهل كتاب در حق ابراهيم با يكدگر خصومت كردند جهودان گفتند : ما اوليتريم بابراهيم و ترسايان گفتند : ما اوليتريم پيش رسول آمدند بحكومت ، رسول عليه السّلام گفت : شما را بابراهيم هيچ سبيل و نسبت نيست و شما بر دين او نه اى . ايشان را خشم آمد و گفتند بخداى كه ما پيش تو ديگر بحكومت و به قضاى تو راضى نباشيم و دين تو نگيريم خداى تعالى اين آيه فرستاد . طبرى : عموم قاريهاى مكه و مدينه و كوفه : « تبغون و ترجعون » با تا قرائت كردهاند و اين طور معنى مىشود : شما پى دين ديگر جز دين معين از طرف خدا ميرويد با اينكه شما را بسوى او باز مىگردانند و عدّه اى از مردم حجاز « يَبْغُونَ ) * و * ( يُرْجَعُونَ » با يا قرائت كردهاند و معنى اين است : آنها پى دين ديگر مىروند و بازگشتشان ميدهند و بعضى مردم بصره « يبغون با يا و ترجعون با تا » قرائت كردهاند يعنى آنها دين