ابراهيم عاملي ( موثق )
8
تفسير عاملي ( فارسي )
سخن مفسّرين : مجمع : اين سوره بمدينه نازل شده است . فقط اين آيه ( وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيه إِلَى اللَّه ) در سفر حجّة الوداع بمنى نازل شد و آخر آيه است از قرآن كه بعد از آن آيتى نازل نشد و بدستور پيغمبر در آن فواصل آيات آخر اين سوره كه اكنون مىنويسند نوشته شده و آيههاى اين سوره دويست و هشتاد و شش است و از على عليه السّلام نيز اين عدد نقل شده است . كشف الاسرار : نقل كردهاند هر كه در زمان پيغمبر سورهى بقره و آل عمران را ميدانست حبرش ميناميدند يعنى بسيار عالم و مردم او را محترم مىشمردند . در يكى از جنگها پيغمبر يك جوان را فرمانده لشكر كرد مردم گفتند . اين جوانتر از نفرات لشكر است . فرمود او از ديگران عالمتر است كه سوره بقره ياد دارد . اقتباس از فى ظلال : چون نظم آيات هر سوره را بدستور خود پيغمبر ميدانند . اين سوره كه آيات آن بمدينه پس از آيات مكّى و تا آخر عمر پيغمبر نازل شده است اين تنظيم آيات از آن رو است كه پيغمبر در اوّل ورود بمدينه با سه دستهى مؤمن و كافر و منافق رو برو شده است بآغاز سوره سخن از اين سه دسته بميان آمده و از آن پس بمناسبت برگذارى روزگار و حوادث ، آيات تنظيم شده است ، چون نقل روش يهود با پيغمبران پيشين و سرگذشت آدم و شيطان و يا داستان جنك بدر و مانند اينها . الم 1 روح البيان : در تاويلات نجميّه است : به قرآن براى قيام نماز گفته شده است : ( قُومُوا لِلَّه ) و براى ركوع ( وَارْكَعُوا ) و براى سجود ( وَاسْجُدُوا ) پس الف اشاره است بقيام در نماز و لام اشاره به ركوع و ميم اشاره بسجود است . تفسير منظوم صفى عليشان : از الف كرد ابتدا وز لام و ميم تا ز حادث راه يا بى بر قديم اين اشارت بر سه رتبه است از وجود گر مراتب را شناسى با شهود