رسيدند ، يا زناشوئى از سر گيريد كه بروش پسند مردم رفتار كنيد و يا يكبارگى رهاشان كنيد بآئين مردمى [ كه حقّشان بجاى آريد ] و [ ببند زناشوئى ] نگاه‌شان نداريد براى زيان بايشان و سود خود بستمكارى ، و آنكه چنين كند به خود ستم كرده است . پس آيات خدا [ و دستورهاى او را ] بمسخره و بازى نگيريد و به ياد نعمت خدا باشيد كه بشما رسيد و هم كتاب و دانشى كه براىتان فرود آورده است و بدان پندتان ميدهد و ز نافرمانى خدا پرهيز كنيد و بدانيد : خدا داناى به همه چيز بود . سخن مفسّرين : * ( فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ ) * - 230 اين جمله را ابو الفتوح چنين معنى كرده است : چون به آخر مدّت عدّه نزديك بشوند . زيرا اگر مدّت عدّه به آخر رسيد ديگر حقّ رجوع باقى نمىماند و در « امسكوهنّ » گفته است مقصود از امساك رجوع بزناشوئى است . * ( بِمَعْرُوفٍ ) * - 230 طبرى : يعنى مطابق آنچه خدا اجازه داده است كه براى آشتى با همسر خود كسى را شاهد بخواهند تا معلوم باشد دوباره با او همسر شده است . ابو الفتوح : چون براى طلاق شاهد لازم است پس براى رجوع و آشتى اگر شاهد در ميان باشد از اتّهام بزه‌كارى دور خواهند بود و براى همين است كه در مذهب ما شاهد گرفتن مستحبّ است . فخر : عدّه‌اى گفته‌اند : مقصود رعايت حال زن و خوشرفتارى با او است . كشف نوشته است : و كسى كه حدود اللَّه در نكاح و در صحبت نگاه نتواند داشت و شرايط آن بجاى نتواند آورد اولىتر آن باشد كه مراجعت نكند و بگذارد تا عدّت بسر آيد و زن مالك نفس خويش گردد چنانك ربّ العزّه گويد : « أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ » . * ( وَلا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً ) * - 230 فخر ضرار : يعنى 1 - بدرفتارى 2 - تنگ گرفتن در مخارج 3 - تا نه نوبت و بيشتر