سخن ما : در علوم طبيعى و بهداشت مىنويسند : الكل مادّه‌اى است مولود از تغيير حالت قند ميوه‌ها كه بوسيله‌ى موجودات ذرّه‌بينى توليد مىشود و از نشاسته نيز آن را ميسازند و مىگويند : از پنجاه تا صد گرم محلول آن در آب مىتوان روزانه مصرف كرد كه آسيبى بصحّت مزاج نداشته باشد چونكه اين مقدار زود در معده ميسوزد و توليد نيروى بيشتر در انسان نموده جانشين موادّ غذائى مىشود و بجاى آن مقدارى موادّ غذائى در بدن ذخيره خواهد شد و همين است معنى منفعت شراب و اگر زيادتر از اندازه مصرف كنند موجب زيادى حرارت و اختلال حواسّ و سرعت گردش خون مىشود كه آن را مستى مينامند و اگر زيادروى در نوشيدن آن كنند ممكن است موجب بزرگ شدن دل بشود و چربى دور آن را زياد كند و چون در ساختمان رگها ايجاد تغيير مىكند ممكن است سبب پاره شدن آنها بشود و اگر اين تأثير در رگهاى مغز بود موجب سكته و مرگ ناگهان خواهد شد و مداومت در نوشيدن آن موجب تشنّج و حالت صرع مىشود و اختلالات دماغى و صدى پانزده از ديوانگى را مولود الكل ميدانند و نيز زخم معده و سنگ كليه از زياد روى در نوشيدن شراب توليد مىشود . بواسطه‌ى خاصيّت ضدّ عفونى كه در الكل هست براى مصارف طبّى به كار ميرود ولى البتّه اين استفاده در آيه آن روز نمودار نبوده است ولى قسمتهاى ديگر سود و زيان همان است كه بطور مجمل در آيه يادآورى شده است كه در شراب سود هست و زيان آن بيشتر است . 2 - قمار را از نظر كلَّى ميتوان به دو دسته‌ى متمايز تقسيم كرد : اوّل - عمل برد و باخت كه در نظر خردمندان زشت است اگرچه بسيارى از مردم به آن علاقه‌مند هستند . دوّم - بازيهائى كه به منظور برد و باخت و استفاده‌ى مالى نيست و فقط به منظور سرگرمى و حسّ غلبه است مثل بيشتر بازيها با نرد و شطرنج بخصوص بازى شطرنج را يك عمل تربيت قواى باطنى ميدانند كه : پرورش قضاوت و اصابت نظر و سرعت در اتّخاذ تصميم باشد ميگويند بازى شطرنج صنعت است و فنّى است كه نبوغ و سرعت تصميم را تحريك كرده و نمو ميدهد . فردوسى هم بازى شطرنج را اينطور تشويق كرده است :