سخن مفسّرين : * ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ ) * - 215 طنطاوى : از زهرى روايت است كه جنگ با مخالفين و قتال وظيفه‌ى مردم است پس آنكه بجنگ برود كارى از پيش برده است و آنكه بوجودش احتياجى نباشد ذخيره‌اى است كه اگر احضارش كنند ميرود و اگر از او كمك بخواهند كومك مىكند . فخر : در مكّه پيغمبر موظف نبود با كسى بجنگد ، پس از هجرت اجازه دادند كه با معارضين خود بجنگد و پس از آن مأمور بجهاد شد . مجمع : همه‌ى مفسّرين اتّفاق دارند كه اين آيه براى دستور جهاد است بر همه‌ى مردم بطور كفايت كه بايستى بروند بجهاد تا حد كفايت و چون عده‌ى كافى فراهم شد بقيّه وظيفه‌دار نيستند و چون عده‌ى كافى فراهم نشود هر كه تخلف كند گناهكار است . و از مفسّرين فقطَّ عطا گفته است كه اين آيه براى وجوب جهاد بر اصحاب پيغمبر بوده است نه بر ديگران . * ( وَهُوَ كُرْه ) * - 215 ابو الفتوح . جمله‌ى قراء كره بضم كاف خواندند مگر در شاذ كه ابو عبد الرّحمن سلمى خواند كره بفتح كاف و محقّقان اهل لغت فرق كرده‌اند و گفته‌اند كره بضم كاف مشقّة باشد و كره با فتح اكراه باشد يعنى اجبار بوسيله‌ى ديگرى . * ( وَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً ) * - 215 ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه عبّاس گفت : يك روز رديف رسول ص بودم گفت يا ابن عبّاس از خدا راضى بشو به آنچه بر تو قضا كند و اگرچه بر خلاف هواى تو باشد كه اين در كتاب خدا است گفتم : كجا است اى رسول خدا كه من قرآن خوانده‌ام و نمىدانم كه اين كجا است ، گفت نمىدانى اى زيرك « عَسى أَنْ تَكْرَهُوا » تا آخر .