ابراهيم عاملي ( موثق )
41
تفسير عاملي ( فارسي )
و موافق شبيه ما بسازيم تا بر ماهيان دريا و پرندگان آسمان و بهائم و بر تمامى زمين و همهى حشراتى كه بر زمين مىخزند حكومت نمايد اين جملههاى مفصّل بيان معنى اين جملهى مختصر * ( ( جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) ) * است ولى چون مفصّل شده است معنى خليفه را روشن مىكند . چون انسان در اين كرهى زمين بر موجودات حكومت مىكند و بالاترين نمونهى قدرت خداوندى است . و چون آفرينندهى موجودات يك نمونهاى از قدرت خود بوسيلهى انسان بر روى زمين ايجاد نموده است پس انسان نمونه و مظهر و خليفهى قدرت ازل و ابد است . مثنوى در مجلَّد ششم در عنوان حكمت در آيت * ( ( إِنِّي جاعِلٌ ) ) * چون مراد و حكم يزدان غفور بود در قدمت تجلَّى و ظهور بىزضدى ضدّى ضدّ را نتوان نمود زان شه بىمثل را ضدّى نبود پس خليفه ساخت صاحب سينهاى تا بود شاهيش را آئينهاى پس صفاى بىحدودش داد او وانگه از ظلمت ضدش بنهاد او دو علم افراخت اسپيد و سياه آن يكى آدم دگر ابليس راه 3 - مشورت با ملائكه در اين جمله * ( ( إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) ) * مىگوئيم چنان كه ديگران هم گفتهاند : از مشورت خداوند با ملائكه در خلقت انسان فهميده مىشود : اين بشر با مشورت آفريده شده است و بايستى با مشورت زندگى كند . مثنوى مجلَّد دوم در عنوان مشورت حقّ با فرشتگان : مشورت مىرفت در ايجاد خلق جانشان در بحر قدرت تا به حلق