حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )

58

تاريخ قم ( فارسي )

رستاق كميدان هفت طسوج نود و پنج ديه ، رستاق انار بار هفت طسوج چهل و دو قريه ، [ 1 ] رستاق ورّه پنج طسوج هفتاد و نه قريه ، رستاق ساوه چهار طسوج و هفتاد و هفت ديه . فامّا رستاقهاى قم درين ساعت عدد آن بيشتر ازين است زيرا كه طسوج هر رستاقى رستاقى گردانيده‌اند كه باز مشتملست بر چند طسوج و كتاب ريوع بدين ناطقست ، در قديم سراجه و وازه وازه كرود و قهستان و رودبار و لنگرود طسوجهاى كميدان بوده‌اند و طخرود و خوزان و فيستين و وزواه طسوجهاى رستاق ساوه و دور آخر و جوزه و ترور و راونده جرد و طبرش طسوجهاى رستاق ورّه و فاردان و ديلجان و جاست و قهستان و هنبرد و نميور [ طسوجهاى رستاق ] انار ، چنين گويد حسن بن محمد كه اين حكايات مجموع متفاوتاند و بر خلاف يك ديگرند پس بدرستى كه تفصيل برقى زايدست بر همه و كلام همدانى به نسبت با آنچ در سياقت حساب مساحت يافته‌اند غير صحيح است و آنچ اصفهانى [ 2 ] گفت كه از ضياع رى هيچ چيز با قم اضافت نكرده‌اند و در حوز آن نگرفته‌اند غلط و سهوست بحقيقت و درستى كه از رى با قم بيشتر رستاق خوى اضافت كرده‌اند و كتاب رى بدين ناطقست و مأمونيّه [ 3 ] كه از جملهء مواضع قم بوده است ايضا نقل كرده‌اند با رى در سنهء عشر و [ در مرتبهء مآت بياض است ] هجريه و همچنين مشكويه و چند ديههاى ديگر و من كه مصنف اين كتابم حكايات ايشان بى تغيير و تبديل بر هيأت و ترتيب آن خود ياد كردم و اكنون آن روايت و حكايت كه صحيح و ظاهرست و دستور قم بر آن جاريست در باب رستاقها و ضيعتهاى آن ياد ميكنم و آن اينست : رساتيق قم بيست و يكاند و ضيعتهاى آن نهصد ديه است از آن جمله لنجرود بيست و هفت ديه است ، رودآبان چهل و هفت ديه ، ابرشتجان ده ديه ، رود بار بيست و پنج ديه ، سراجه سى ديه ، قهستان با مزارع شصت و سه ديه ، وازه كرود با مزارع چهل و شش ديه ، انار شصت ديه ، وراردهار هفده ديه ، جاست دوازده ديه ، ورّه با مزارع سى و سه ديه ، جهرود با مزارع سى و هفت ديه ، وادى اسحق با مزارع سى و پنج ديه ، قاسان با مزارع هفتاد و هفت ديه ، وزواه با مزارع صد و سى و شش ديه ، خوى قمى [ 4 ] سوى الرّازى سى و دو ديه ، فراهان با مزارع

--> [ 1 ] بايد 92 قريه باشد تا مجموع 342 ديه شود ، [ 2 ] - غرض حمزهء اصفهانى صاحب تاريخ اصفهان است ، [ 3 ] - در نزديكى زرند محلى بنام مأمونيّه هنوز ناميده مىشود ، [ 4 ] - جزو اعمال رى محلى بوده بنام خوى و نيز براى قم محلى بدين نام بوده بدين سبب مؤلف براى آنكه اشتباه نشود چنين آورده كه خوىِ قمى سوى الرّازى يعنى سواى خوى رى ،