حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
14
تاريخ قم ( فارسي )
آنست كه چون منكرى بداند و ببيند كه من اين كتاب و اخبار از اين كتابها بيرون كردهام و كتابى ساخته انكار نكند و نگويد كه سخن ديگران جمع كرده است و نسبت آن با خود كرده ، نيست مرا درين كتاب به غير از جمع و ترتيب مگر آن اخبار كه خاصاند بقم و اهل قم كه من در جمع آن زحمت كشيدم و آنچ جز از آنست از تواريخ و ديگر كتب است كه من آن را درين كتاب ايراد كردهام تا بدان مزيّن و آراسته گردد و چون اين كتاب را مطالعه نمايند ايشان را حظَّ [ و ] انتفاعى باشد از بهر آنك هر كس كه مطالعهء اين كتاب نمايد و نظر در اين كتاب كند او را با قم و اخبار قم چنانچ مرا ميل و ارادتست او را ميل و ارادت به خواندن بود چه غرض و مقصود من ذكر شهر خود و همشهريان خود و ذكر مناقب و مفاخر و مآثر ايشانست و هميشه اين معنى در ميانهء اهل زمان جارى و عادت بوده و بعضى از بعضى فرا گرفته و در كتب خود جمع كرده و بوديعه ياد كرده تا مجموعهء ايشان را طراوتى و لذّتى و زينتى باشد و مع هذا تصنيف هر مبتدئى و تأليف هر مخترعى از سخن لاغر و فربه و خلل و حشو و زياده و نقصان خالى و صافى نباشد و بى تكلَّف كه از اهل انصاف نباشد هر آن كسى كه مطالعهء اين كتاب كند و آن كس از اهل عقل و فضل و تميز و معرفت باشد از من طلب آن نمايد از شرايط تأليف و تصنيف چنانچ مبرّز فاضل كامل را با آنك علم او محيط باشد كه هر كس كه طلب عيبى كند البتّه بيابد و معنى اين آيت نيز ميداند كه * ( فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ 12 : 76 ) * و اين مثل نيز شنيده باشد كه لا تَعْدِمُ الْحَسْناءِ ذَامّاً يعنى زن صاحب جمال هر چند كه در حسن و جمال بمرتبهء اعلى رسيده باشد مذمّت كنندهء خود را گم و كم نيابد و چون عفو فرمايد و بر زلل و خطا مسامحه و اغضا نمايد و موضع خلل بصواب و سداد اصلاح كند بزرگى نموده باشد و در محاسن و مناقب خود افزوده و محمود شيم خود اظهار كرده زيرا كه مؤلَّف هر كتابى از قول عيب جوى بسلامت نخواهد بود اعمّ از آن كه در آن تأليف مخطى باشد يا مصيب چنين گويند كه مأمون مصحفى را طلب كرد كه درو غلط و سهو واقع نشده باشد كاتبى دانا به احتياط بنشست و بتكلَّف مصحفى بنوشت چون مامون نظر كرد در آن مصحف ديد كه در اوّل آن در اين آيت كه بسم الله الرّحمن الرّحيم لفظ رحيم را بر رحمن مقدّم داشته بود و بيشترين مردمان دشمنان او بودند و درين