حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
99
تاريخ قم ( فارسي )
بن ربيب بن داود بن كثير رهقى از جمعى از اهل حديث از ابى عبد الله عليه السّلام كه او فرمود كه حق سبحانه و تعالى فرشتهء آفريده است و او را بر قم موكل گردانيده تا بالهاى خود بسر ايشان فرو گذاشته است و مىافشاند و مىجنباند تا هيچ جبّارى و گردنكشى بديشان قصد نكند ببدى الَّا كه حقّ سبحانه و تعالى او را همچون نمك در آب گداخته گرداند و ناچيز كند و هم او گويد كه حديث كرد مرا احمد بن عيسى بزار ملقّب بابن تغرّه قمى از ابى اسحاق علَّاف نيشابورى از واسط بن سليمان از ابى الحسن الرضا عليه السّلام كه او فرمود كه بهشت را هشت در است يكى در از آن اهل قم راست پس فرمود * ( فَطُوبى لَهُمْ ثُمَّ طُوبي لَهُمْ ثُمَّ طُبي لَهُمْ ، ) * و ايضا روايتست از محمد بن احمد بن عيسى از محمد بن خالد برقى از بعضى اصحاب ما از ابى عبد الله عليه السّلام كه گفتند ما در حضرت او نشسته بوديم و هيچ ذكر خراسان در ميان نبود پس بابتدا امام فرمود خراسان خراسان سجستان سجستان گوئيا من مىبينم و مشاهده ميكنم كه اهل رى بر شتران نشستهاند و بجانب قم ميرانند و اين گاهى باشد كه پنج يك از دو دانك روى بديشان آرند ، يعقوب بن يزيد روايت كند از ابى الحسن كرجى از سليمان صالح از ابى عبد الله عليه السّلام كه روزى از روزهاى فتنه هاى بنى عباس و آنچ ازيشان بمردم ميرسد در حضرت ابى عبد الله باز مىگفتند ما گفتيم جانهاى ما فداى تو باد چون چنين باشد . مفرّ و گريزگاه و ملجأ و پناه جاى كجا بود فرمود از عراق بكوفه و حوالى آن و بقم و حوالى آن پس فرمود كه در قم شيعت و دوستان ما باشند و بنا و عمارت در آن بسيار شود و مردم بدان قصد كنند و جمع شوند تا غايت كه ديه جمر در ميان عمارت بناهاى آن واقع بود و همچنين در روايت شيعه آمده است كه قم در عمارت و كثرت مردم قيمت زمين آن بنوعى برسد كه آن مقدار كه اسبى را بر آن ببندند بهزار درهم باشد و امير المؤمنين على عليه السّلام در خطبهء كه از بصره بيرون آمده است و آن را در آن حالت خوانده بعد از واقع شدن جنگ جمل در ذكر حربها و جنگها در آن خطبه ياد كرده است كه حسنى صاحب طبرستان خروج كند با كثرتى و غلبه و انبوهى از سواران و پيادگان و تا به نيشابور بيايد و آن را فتح كند و اموال آن قسمت نمايد و پس از آنجا بجانب اصفهان توجه نمايد و آيد تا بقم و زود باشد كه او را با اهل قم واقعهء عظيم دست دهد كه در آن واقعه خلقى بسيار كشته شوند و هلاكت و شكست بر اهل قم بود پس اهل قم پشت بر كنند