باب اوّل در تعريف بيان « بيان » در اصل ، قدرت و توانايى داشتن است بر اظهار ما في الضمير ، يعنى : هر چه در خاطر كسى باشد ، تفهيم غير تواند كرد و خاطرنشان ديگرى تواند نمود . و نعمت بيان چون از معظم نعمتهاى الهى است بر بندگان ، از اين جهت حضرت بارى « عزّ اسمه » ، در قرآن مجيد ، بعد از ذكر نعمت خلق و آفرينش ، ذكر نعمت بيان كرد كه : « خَلَقَ الإِنْسانَ عَلَّمَه الْبَيانَ » يعنى : كه خداوند عالم ، به حكمت كاملهء خود ، آفريد انسان را و تعليم داد به او نعمت بيان را و توانا كرد او را به اظهار كردن حاجت خود به ديگران ، و مثل حيوانات عجم ، گنگ و بسته زبان نيافريد ، چون در اين باب ، احوال عرفا و علما مذكور مىشود و سزاوارتر به بيان كردن ، بيان كردن اصول و فروع أطوار ايشان است ، أبواب اين كتاب را مصدّر كرد به باب بيان و گفت : قال الصّادق عليه السّلام : نجوى العارفين تدور على ثلاثة اصول ، الخوف و الرّجاء ، و الحبّ ، فالخوف فرع العلم ، و الرّجاء فرع اليقين ، و الحبّ فرع المعرفة ، فدليل الخوف الهرب ، و دليل الرّجاء الطَّلب ، و دليل الحبّ ايثار المحبوب على ما سواه ، فإذا تحقّق العلم في الصّدر خاف ، و