مراتب شتّى ، بدتر از حيوانات عجم خواهد بود . ثمّ النّيّة تبدو من القلب على قدر صفاء المعرفة ، و تختلف على حسب اختلاف الاوقات ، في معنى قوّته و ضعفه . مىفرمايد كه : ظاهر مىشود نيّت از دل مؤمن ، به قدر صفا و چركنى دل ، يعنى هر چند كه دل ، كه مطلع نيّت است ، به صفا و جلا ، اقرب است و از كدورت و تيرگى ، أبعد ، نيّت او به خلوص اقرب است . و هر چند در علم و معرفت ، كاملتر است نيّت و ساير افعال و اعمالش به صلاح و سداد ، نزديكتر است . و نيز مىفرمايد كه : مختلف مىشود مراتب نيّت ، به حسب اوقات در قوّت و ضعف . يعنى : در اوقات اطمينان خاطر و عدم تزلزل و تشويش نيّت ، به خلوص اقرب است ، تا وقت تشويش خاطر . پس نتيجهء اين فقره ، اين شد كه صاحب نيّت ، تا راه به حقيقت نيّت نبرده است و اسباب تزلزل و اضطراب را از خود دفع نكرده است ، نيّت او در فرايض و سنن ، از درجهء اعتبار ساقط است و اعتبارى چندان ندارد . و صاحب النّيّة الخالصة نفسه و هواه معه مقهورتان ، تحت سلطان تعظيم الله تعالى . يعنى : صاحب نيّت خالص ، كسى است كه مجاهده و مخالفت « نفس امّاره » كند و مباغضت و مخالفت اين خدّاعهء غرّاره را لازم داند ، چرا كه جويندگان طريق فوز و نجات ، در جميع أطوار و حالات ، احتراز از شرّ اين عدوّ قوى و فريب اين غرور غوى نموده و همّت بر مجاهده و مدافعهء آن ، كه افضل اقسام جهاد است ، گماشته‌اند . چنان كه از حضرت رسالت پناه صلَّى الله عليه و آله مروى است كه آن حضرت فرموده : « أفضل الجهاد ، من جاهد نفسه الَّتي بين جنبيه » ، يعنى بهترين جهادها ، جهاد كسى است كه ، مجاهده كند با نفس خودش كه در ميان دو پهلوى او است و نهايت قرب به او دارد . از حضرت صادق عليه السّلام نيز مروى است كه آن حضرت فرموده : « احذروا أهواءكم كما تحذرون أعداءكم ، فليس شيء أعدى للرّجال من اتّباع أهوائهم و