حصائد ألسنتهم » . يعنى : حذر كنيد از هواها و خواهشهاى نفس خود ، چنان كه حذر مىكنيد از دشمنان خود ، پس نيست هيچ چيز دشمنتر از براى مردان ، از پيروى هواهاى نفس و درويده هاى زبانها . و مجاهدهء نفس عبارت از آن است كه او را در هواها و خواهشهاى خود ، ممكَّن نداشته ، مسخّر و مقهور عقل ، كه فرمان فرماى مملكت بدن است ، سازند و مجال سركشى و نافرمانى او ، كه موجب اختلال اركان اين بنيان الهى است ، نداده ، به معونت جنود عقليّه به دفع طغيان و فساد او پردازند ، تا سلطان عقل در قلمرو بدن ، تمكَّن و استقلال يافته و اين قلوب كه منزلگاه قوافل فيوض الهيّه است ، از فتن و شرور أ هواى نفسانى ، خالى و به زيور آثار خير و مرضيّات ربّانى ، حالى گردد . * ( رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا ، وَهَبْ لَنا من لَدُنْكَ رَحْمَةً ، إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ ) * ( آل عمران - 8 ) . و الحياء منه . يعنى : از جملهء فروع و نتايج خلوص نيّت ، « حيا » است . يعنى : هر گاه كسى صاحب نيّت خالص شد و سريره و علانيهء خود را با خدا يكسان كرد ، البتّه مىگردد صاحب حيا و آزرم ، و حيايش مانع مىشود كه تعظيم و توقير الهى « كما ينبغي » بجا نياورد و به كارى كه مخالف رضاى او باشد ، مرتكب شود . از اين مذكورات ، متنا و شرحا مستفاد مىشود كه با اعتقاد درست و إذعان « بما جاء به النّبيّ » ، ارتكاب معصيت بسيار ، مستبعد است و از اينجا است كه بعضى از فقها ، ارتكاب معصيت را ، منافى ايمان مىدانند . و دليل جمعى كه قائل هستند به خلود فسّاق در جهنّم ، اين است . و اين قول ، خالى از قوّت نيست ، و بعضى از احاديث نيز مؤيّد اين است . و هو من طبعه و شهوته و منيته . يعنى : صفت حيا جبلَّى و طبيعى خلوص نيّت است و خواهش او را دارد . صاحب نيّت خالص ، هرگز از حيا منفكّ نمىشود و اين دو صفت كمال كه حيا و نيّت خالص باشد ، لازم يك ديگرند و از هم جدا نمىشوند . هر چند خلوص نيّت ،