حمد الله مستوفي قزويني

360

تاريخ گزيده

رسيد ، بر كنار آب صافى نزول كرد . ملاحده خليفه را با جمعى خواص بدرجهء شهادت رسانيدند . مراغيان را بدين سبب خليفه كش [ خواندند ] . آن ملحدان را بگرفتند و پس از قتل بسوختند . عزلت مسترشد خليفه بسعى سلطان مسعود ، در رجب سنهء تسع و عشرين و خمسمائه . [ 1 ] وفات يافت بعد از آن بهشت ماه . مدت خلافتش هفده سال و دو ماه . از پادشاهان جهان ، سنجر بن ملكشاه و محمود و طغرل و مسعود ابناى محمد بن ملكشاه سلجوقى و ارسلان شاه بهرامشاه ابناى مسعود بن ابراهيم بن مسعود بن محمود غزنوى و قطب الدين محمد خوارزمشاه و پسرش اتسز معاصر او بودند . حسن در زمان او بمرد . بزرگ اوميد قايم مقامش گشت . الراشد بالله ابو منصور جعفر بن مسترشد بن مستظهر بن مقتدى بن ذخيرة [ الدين ] بن قائم بن قادر بن اسحق بن مقتدر بن معتضد بن متوكل بن معتصم بن هارون بن مهدى بن منصور بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس ، بيستم است از عباس و سيم خليفه . چون پدرش در جنگ سلطان مسعود شهيد شد ، در بغداد خلافت به دو دادند . او نام سلجوقيان از خطبه و سكه بيفكند . اتباع سلجوقيان از بغداد بعراق عجم گريختند . راشد بانتقام كار پدر ، آهنگ جنگ سلطان مسعود كرد . مسعود نيز آهنگ جنگ او كرد . راشد در خود توانائى جنگ سلطان مسعود نديد . از دروازه‌اى سلطان مسعود در بغداد مىرفت [ 2 ]

--> [ 1 ] - بقول صاحب البدايه برخورد فريقين و اسارت خليفه روز دهم رمضان و قتلش در دروازهء مراغه روز پنجشنبهء 17 ذى القعده بود و در هنگام مرگ چهل و پنج سال داشت . [ 2 ] - خروج وى از بغداد روز چهارشنبه آخر شعبان و ورود مسعود ببغداد روز دوشنبه چهارم شوال بوده است . پس از ورود ببغداد ، مسعود خطى از الراشد باللَّه نشان داد مشعر بر اينكه هنگام عزيمت بجنگ با مسعود ، خود را از خلافت خلع كرده . جمعى از فقها نيز بر اين مطلب گواهى دادند . خلع او روز دوشنبه 16 ذى القعده صورت گرفت . قبر او بشهرستان اصفهان و مدت خلافتش يازده ماه و يازده روز بود ( البداية و النهايه ) . هم اكنون در مجاور پل شهرستان در جنوب اصفهان مقبره ايست منفرد كه عوام آن را از اولياء الله ميدانند و تنها كتيبهء آن آيهء معروف و لا تحسبن الذين قتلوا فى سبيل الله است كه مىرساند صاحب اين قبر مقتول شده و بعيد نيست كه همان قبر راشد باشد .