ملا حبيب الله الشريف الكاشاني

3

توضيح البيان في تسهيل الأوزان

سه در چهار دوازده حاصل مىشود و نسبت سه به 12 كه عدد ثالث است نسبت ربعى است مثل يكى به چهار كه مضروب فيه است و همچنين نسبت چهار به دوازده ثلث است مثل نسبت يكى به سه كه مضروب است و اين عدد ثالث را حاصل ضرب مىگويند و چون يك از اعداد نيست لهذا از ضرب آن چيزى حاصل نمىشود و از ضرب دو در عددى ضعف مضروب فيه حاصل مىشود و از ضرب سه سه برابر مضروب فيه حاصل مىشود و بعبارة اخرى مضروب فيه را بر ضعف مىافزاييم و در ضرب چهار ضعف مضروب فيه مىشود مثلا ضعف دو چهار است و مضعف چهار هشت است و از ضرب چهار در دو هشت حاصل مىشود و در ضرب پنج در هر عدد كه باشد از آحاد بايد هر يك از آحاد را ده گرفت و مجموع را تنصيف نمود همان نصف حاصل ضرب است مثلا پنج در شش چون شش را شصت كردى و نصف آن را گرفتى سى مىشود كه حاصل ضرب پنج در شش است و هر عددى كه زياده از پنج