فروع دين در اين مقدمه مجالي براي بحث از حكمتها واسرار فروع دين نيست ، زيرا فروع دين مقرراتى است نسبت به أحوال شخصي واجتماعي انسان ورابطهء وى با خالق وخلق كه فقه قسمتى از آن چهل وهشت كتاب مى شود ، ولى از اين مجموعه به مختصرى از حكمت نماز وزكات اشاره مى كنيم : الف : نماز : نماز مشتمل بر اجزا وشرايط وموانعى است ، كه حكمت بعضي از آنها ذكر مى شود : شرط اباحه در مكان نماز گزار أو را متوجه مى كند كه تجاوز به حق كسى نكند ، واشتراط نماز به طهارت از خبث وحدث أو را متوجه مى كند نجاستى كه به آب شسته مى شود ، يا كدورتى كه مثلا از جنابتى بي اختيار در آينهء روح پيدا مى شود ، موجب بطلان نماز ومانع از اقبال به ذو الجلال والاكرام است ، پس نجاست اعمال قبيحة همچون دروغ وخيانت وظلم وجنايت واخلاق رذيلة چه تأثيرى در محروميت انسان از حقيقت نماز كه معراج مؤمن است مى گذارد . فصول اذان كه اعلان حضور در محضر خداست واقامه كه مقدمهء مهيا شدن روح براي پرواز به مقام قرب است مشتمل بر خلاصهء معارف دين است . فقط تأمل در شروع اذان واقامه به تكبير وختم آن دو به تهليل كفايت مى كند كه تعليم وتربيت اسلام را نشان دهد ، وچون أول تكبير ( الله ) وآخر تهليل هم ( الله ) است ، نماز گزار در مكتب نماز مىآموزد ( هو الأول والاخر ) . ( 1 ) ابتدأ وانتهاى اذان واقامه به كلمهء ( الله ) واستحباب اذان به گوش راست و

--> 1 . سوره ء حديد ، آيهء 3 ( اوست أول وآخر )