اقامه به گوش چپ مولود ، وتلقين محتضر به كلمهء توحيد ، يعنى افتتاح واختتام زندگى انسان بايد به نام خدا باشد . وبا آن كه دو مرتبه بعد از تكبير شهادت به ( لا إله الا الله ) داده مى شود ، در آخر هم اين جمله تكرار مى شود ، واين كاشف از نقش اين كلمهء طيبه در كمال علمي وعملي انسان است . اين جمله از جهت لفظ ومعنى داراى خصوصياتى است : حروف آن همان حروف كلمهء ( الله ) است ، وچون زبان بدون اظهار مى تواند به آن مشغول باشد ريا در آن راه ندارد ، ومشتمل بر نفى واثباتى است كه اعتقاد راسخ به آن ، به نفى باطل واثبات حق در اعتقادات واخلاق واعمال منتهى مى شود ، ومعناى حديث سلسلة الذهب آشكار مى گردد كه " كلمة لا إله الا الله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي " . ( 1 ) وبشريت عمق بيان رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) را درك مى كند كه فرمود : " قولوا لا إله إلا الله تفلحوا " ( 2 ) واين منفى ومثبت است كه جان بشر را به مركز برق وجود متصل وبه نور فلاح ورستگارى منور مى نمايد . با تصفيهء روح نماز گزار به تدبر در ( لا إله الا الله ) هنگام آن مى رسد كه بگويد : ( إني وجهت وجهي للذي فطر السماوات والأرض حنيفا ومآ أنا من المشركين ) ( 3 ) وبا توجه به فاطر السماوات والأرض از زمين وآسمانها مى گذرد ، وبا هفت تكبير از هفت حجاب هم مى گذرد ، وبا بلند كردن دستها تا بنا گوش آنچه غير خداست پشت سر مى اندازد وبه تكبير أو از هر وصفى واز هر حدى كه " الله أكبر من أن يوصف " پرده ء أوهام وأفكار را در مقابل عظمت أو پاره مى كند ، وآماده ء سخن گفتن با خدا مى شود ، كه نماز سخن انسان است با خدا ، وقرآن سخن خداست با

--> 1 . بحار الأنوار ، جلد 49 ، صفحهء 123 ( كلمهء لا إله الا الله حصار من است ، پس هر كس در حصار من داخل شد از عذاب من در أمان است ) 2 . بحار الأنوار ، جلد 18 ، صفحهء 202 ( بگوئيد لا إله الا الله رستگار مى شويد ) 3 . سوره ء انعام ، آيهء 79 ( همانا برگرداندم روى خود را بسوى آنكه آفريد آسمانها وزمين را در حالي كه مستقيم باشم به توحيد ونيستم از مشركين )