هر چند هر جمله اى از اين حديث شريف شرح مفصلى دارد ، ولى به بيان بعضي از نكات چند جمله اكتفا مى شود : الف : امام ( عليه السلام ) در جملهء أول موضوع خطبه را ائمهء هدى قرار داده ، چون ضرورت وجود امام براي أمت روشن است ( يوم ندعوا كل أناس بإممهم ) ( 1 ) وامام أمت هم بايد امام هدايت باشد ، چنان كه خداوند متعال فرموده است : ( وجعلنا منهم أئمة يهدون بأمرنا ) ( 2 ) ، ( إنما أنت منذر ولكل قوم هاد ) ( 3 ) ومعرفت امام هدايت متوقف بر معرفت هدايت است ، ومعرفت هدايت محتاج به مطالعه وتدبر در آيات وارده ء در اين موضوع در قرآن مجيد است كه عدد آن بيش از دويست ونود مى باشد ، وشرح هر يك در اين مختصر نمى گنجد ، زيرا هدايت ، كمال خلقت است ( قال ربنا الذي أعطى كل شئ خلقه ثم هدى ) ( 4 ) ، ( سبح اسم ربك الاعلى - الذي خلق فسوى - والذي قدر فهدى ) ( 5 ) وهدايت هر مخلوقى به تناسب خلقت اوست ، وچون خلقت انسان بر أساس أحسن تقويم است هدايت أو بالاترين كمال عالم امكان است ، وبزرگترين نعمتي است كه به اشرف مخلوقات عنايت شده ( ويتم نعمته عليك ويهديك صرطا مستقيما ) ( 6 ) ، امام به عنوان ( أئمة الهدى ) عظمت مقام امامت را بيان كرد ، وبلكه براي أهل نظر خصايص امام را روشن نمود ، كه چنين ملزومى چه لوازمى دارد ، وبعد از اجمال به تفصيل پرداخت ، واز نقش وجود امام در دين شروع كرد ، كه خداوند تفسير قانون خود را به آراء خلق كه معرض خطا واختلاف است وا گذار نكرده ، زيرا با اين دو آفت غرض از تشريع دين نقض وبه جاى نور هدايت ، أمت به ظلمات ضلالت گرفتار مى شود ، بلكه به ائمهء هدى نقطه هاى ابهامي را كه براي بشر در أصول وفروع دين پيدا

--> 1 . سوره ء اسراء ، آيهء 71 ( روزى كه بخوانيم هر مردمى را به پيشواى ايشان ) 2 . سوره ء سجده ، آيهء 24 ( وقرار داديم از ايشان پيشوايانى كه هدايت كنند به امر ما ) 3 . سوره ء رعد ، آيهء 7 ( اين است وجز اين نيست كه تو انذار كننده اى وبراي هر قومي هدايت كننده ايست ) 4 . سوره ء طه ، آيهء 50 ( گفت : پروردگار ما آن كسى است كه به هر چيزى آفرينش آن را داد پس هدايت كرد ) 5 . سوره ء أعلى ، آيهء 1 تا 3 ( تسبيح بگو ، نام پروردگارت را كه برتر است ، آن كه آفريد پس تسويه كرد ، وآن كه تقدير كرد پس هدايت نمود ) 6 . سوره ء فتح ، آيهء 2 ( وتمام كند نعمتش را بر تو ، وهدايت كند تو را به راهى راست )