معاد اعتقاد به معاد از دو راه حاصل مى شود : دليل عقلي ودليل نقلي مبتنى بر عقل . دليل عقلي : 1 - عقل هر عاقلى درك مى كند كه عالم وجاهل ، ومتخلق به اخلاق فاضله - مانند جود وكرم - واخلاق رذيلة - مانند بخل وحسد - ونيكوكار وبد كردار برابر نيستند ، وپاداش هر يك را به تناسب عمل ندادن ظلم است . واز طرفي - آن چنان كه بايد - خوبان سزاى خوبى وبدان سزاى بدى خود را در اين زندگى نمى بينند ، واگر زندگانى ديگرى توأم با حساب وثواب وعقاب به تناسب عقايد واخلاق واعمال نباشد ظلم است ، وعدل خداوندى ايجاب مى كند كه حشر ونشر وحساب وثواب وعقابي باشد ( أم نجعل الذين ءامنوا وعملوا الصالحت كالمفسدين في الأرض أم نجعل المتقين كالفجار ) . ( 1 ) 2 - خداوند متعال حكيم است وكار عبث وبيهوده از أو سر نمى زند ، وانسان را آفريده ودر أو به جز قوايى كه براي زندگى گياهى وحيواني ضروري است - چون جذب ودفع وشهوت وغضب - قوه ء ديگرى آفريده كه أو را به كمالات علمي وفضايل اخلاقى وگفتار راست ورفتار شايسته

--> 1 . سوره ء ص ، آيهء 28 ( آيا كساني را كه ايمان آوردند وكارهاى شايسته كردند مانند مفسدين در زمين قرار مى دهيم ؟ يا پرهيزكاران را مانند گهنكاران قرار مى دهيم ؟ )