قوانين و مقرّرات و ضوابط خاص اداره باشد و قبول هر گونه هديه‌اى از مراجعه كنندگان به هر عنوانى كه باشد براى آنان جايز نيست زيرا باعث فساد و سوء ظن به آنان و تشويق و تحريك افراد طمعكار به عمل نكردن به قانون و تضييع حقوق ديگران مىشود . اما رشوه ، مسلم است كه براى گيرنده و دهندهء آن ، حرام است و واجب است كسى كه آن را دريافت كرده به صاحبش برگرداند و حق تصرّف در آن را ندارد . س 1245 : گاهى مشاهده مىشود كه بعضى از اشخاص از مراجعه كنندگان در برابر انجام كارشان تقاضاى رشوه مىكنند ، آيا پرداخت رشوه به آنان جايز است ؟ ج : هيچ يك از مراجعه كنندگان به ادارات حق ندارند براى انجام كار خود پول يا خدمتى را بطور غير قانونى به كارمند ادارى كه مكلَّف به خدمت به مراجعين است ، ارائه دهند ، همچنين كارمندان ادارات هم كه از نظر قانونى موظف به انجام كار مردم هستند ، حق ندارند هيچ گونه مبلغى را بطور غير قانونى در برابر انجام كار مراجعه كنندگان درخواست و يا دريافت كنند و جايز نيست در اين مال تصرّف نمايند ، بلكه بايد آن را به صاحبانش باز گردانند . س 1246 : پرداخت رشوه براى گرفتن حق با توجه به اينكه گاهى براى ديگران مشكل ايجاد مىكند مثلًا باعث مقدم شمردن صاحب حق نسبت به افراد ديگر مىشود ، چه حكمى دارد ؟ ج : پرداخت رشوه و گرفتن آن جايز نيست هر چند باعث ايجاد مشكل و زحمت براى ديگران نشود ، چه رسد به موردى كه بدون استحقاق ، باعث ايجاد مزاحمت براى ديگران شود . س 1247 : اگر شخصى براى انجام كار قانونى خود مجبور به پرداخت مبلغى به كارمندان يكى از ادارات شود تا كار قانونى و شرعى او را به راحتى انجام دهند زيرا اعتقاد دارد كه اگر اين مبلغ را نپردازد ، كارمندان آن اداره كار او را انجام نخواهند داد ، آيا عنوان رشوه بر اين مبلغ صدق مىكند ؟ و آيا اين عمل حرام است يا اينكه اضطرارى كه باعث پرداخت آن براى انجام كار ادارى او شده ، عنوان رشوه را از آن بر مىدارد و در نتيجه حرام نخواهد بود ؟ ج : پرداخت پول يا اموال ديگر از طرف فرد مراجعه كننده به كارمندان ادارات كه مكلَّف به ارائه خدمات ادارى به مردم هستند ، و حتماً منجر به فساد ادارات خواهد شد ، عملى است كه از نظر شرعى حرام محسوب مىشود و توهّم اضطرار ، مجوّزِ او در انجام اين كار نيست . س 1248 : قاچاقچيان به بعضى از كارمندان مبالغى پول در برابر چشمپوشى آنان از مخالفت و نقض قانون پرداخت مىكنند و در صورتى كه كارمند درخواست آنان را قبول نكند تهديد به قتل مىشود . در اين صورت كارمند چه وظيفه‌اى دارد ؟ ج : دريافت هر گونه مبلغى در برابر تغافل و چشمپوشى از اعمال خلاف قانون قاچاقچيان جايز نيست . س 1249 : مدير بخش ماليات از مأمور محاسبه كننده درخواست نموده است كه از ميزان ماليات يكى از شركتها مقدارى كم نمايد ، با توجه به اينكه اگر از اين كار امتناع بورزد ، مشكلات و گرفتاريهاى سختى براى او پيش خواهد آمد ، آيا اطاعت از دستور مدير توسط مأمور مذكور در