بلكه واجب است خمس همهء آن را بپردازيد . ولى اگر بنا داريد تمام يا قسمتى از آن را تا چند ماه ديگر صرف اداى بدهى خود نمائيد و چنانچه بخواهيد خمس آن را بپردازيد ، باقيمانده وافى براى اداى بدهى نيست و از اين بابت در زحمت و مشقّت قرار مىگيريد ، در اين صورت پرداخت خمس آنچه را كه مىخواهيد صرف اداى بدهى نمائيد ، واجب نيست . امّا زمينى كه براى سكونت مورد نياز از درآمد بين سال تهيّه مىشود ، خمس ندارد . س 978 : از آنجا كه تا كنون ازدواج نكرده‌ام ، آيا جايز است مقدارى از مالى را كه در حال حاضر دارم ، براى هزينه هائى كه در آينده به آنها نياز دارم ، پس انداز كنم ؟ ج : پسانداز درآمد سال اگر براى هزينهء ازدواج در چند ماه آينده باشد ، به نحوى كه اگر خمس آن را بپردازيد نتوانيد تمام هزينهء ازدواج را تأمين نمائيد ، خمس ندارد . س 979 : سر سال خمسى من آخر ماه دهم از هر سال است ، آيا حقوق ماه دهم را كه در آخر آن مىگيرم ، خمس دارد ؟ اگر بعد از دريافت ، مقدار باقيماندهء آن را ( كه طبق عادت ، هر ماه پسانداز مىشود ) به همسرم هديه كنم ، آيا خمس به آن تعلق مىگيرد ؟ ج : حقوقى كه قبل از سال خمسى دريافت مىكنيد و يا قبل از آخرين روز سال خمسى قابل دريافت است ، پرداخت خمس مقدار زائد بر مؤونه سال آن واجب است . امّا آنچه به همسر خود يا به ديگرى هديه مىنمائيد ، اگر صورى و به قصد فرار از خمس نباشد و به مقدار مناسب با شأن عرفى شما باشد ، خمس ندارد . س 980 : پول يا كالاى مخمسى دارم كه اقدام به مصرف آن كرده‌ام ، آيا جايز است در پايان سال ، مقدارى از درآمد سال به جاى آن پول يا كالائى كه خمس آن پرداخت شده ، استثنا شود ؟ ج : چيزى از درآمد سال به جاى مال مخمسى كه مصرف شده ، استثنا نمىشود . س 981 : اگر مالى كه خمس ندارد مانند جايزه و مانند آن ، با سرمايه مخلوط شود ، آيا در پايان سال خمسى جايز است كه آن را از سرمايه استثنا كرد و سپس خمس بقيهء اموال را پرداخت ؟ ج : استثناى آن اشكال ندارد . س 982 : سه سال پيش مغازه‌اى را با مالى كه خمس آن پرداخت شده ، افتتاح كردم و سر سال خمسىام هم پايان سال شمسى يعنى شب عيد نوروز است ، و تا كنون هرگاه سر سال خمسىام رسيده ، مشاهده كرده‌ام كه همهء سرمايه‌ام به صورت قرض بر عهدهء مردم است و در عين حال خودم هم مبلغ زيادى بدهكارم ، اميدواريم ما را نسبت به تكليفمان راهنمائى فرمائيد . ج : اگر سر سال خمسى چيزى از سرمايه و سود نزد شما نباشد و يا چيزى بر سرمايه شما افزوده نشده باشد ، پرداخت خمس بر شما واجب نيست و طلبهاى شما كه ناشى از فروش نسيهء كالا به مردم است ، جزء درآمد سالى محسوب مىشود كه آنها را دريافت مىكنيد . س 983 : تعيين قيمت كالاهاى موجود در مغازه ، هنگام حساب سال خمسى ، مشكل است ، چگونه بايد آن را حساب كرد ؟ ج : تعيين قيمت اجناس موجود در مغازه به هر صورت ممكن هر چند با تخمين ، براى