موجب ترك به كلى نمىشود و اين امر در صورتى است كه با مراتب ديگر ، نتواند از معصيت جلوگيرى كند . ) * ( 1 ) فاضل : بقيه مسأله ذكر نشده . مسأله 2808 اگر علماى اعلام احتمال بدهند كه اعراض از ظَلَمه و سلاطين جور ، موجب تخفيف ظلم آنها مىشود ، واجب است اعراض كنند از آنها ، و به ملت مسلمان بفهمانند اعراض خود را . اين مسأله در رساله آيت الله فاضل نيست مسأله 2809 اگر مراوده و معاشرت علماى اعلام با ظَلَمه و سلاطين جور ، موجب تخفيف ظلم آنها شود ، بايد ملاحظه كنند كه آيا ترك معاشرت اهم است زيرا ممكن است معاشرت موجب سستى عقايد مردم شود ، و موجب هتك اسلام و مراجع اسلام شود يا تخفيف ظلم ، پس هر كدام اهم است ، به آن عمل كنند . ) * اين مسأله در رساله آيات عظام : نورى و فاضل نيست مسأله 2810 اگر معاشرت و مراوده علماى اعلام با ظَلَمه ، خالى از مصلحت راجحهء ملزمه باشد ، نبايد معاشرت كنند ، زيرا اين امر موجب اتهام آنها خواهد شد . ) * اين مسأله در رساله آيات عظام : نورى و فاضل نيست مسأله 2811 اگر ارتباط علماى اعلام با ظَلَمه ، موجب تقويت آنها شود يا موجب تبرئه آنها پيش افراد بى اطلاع شود ، يا موجب جرأت آنها گردد ، يا موجب هتك مقام علم شود ، واجب است ترك آن . ) * اين مسأله در رساله آيات عظام : نورى و فاضل نيست مسأله 2812 كسانى كه ترويج مقاصد ظلمه را مىكنند و كمك به جشنها و معاصى و ظلم آنها مىكنند از قبيل بعض تجار و كسبه ، لازم است بر مسلمانان كه آنها را نهى كنند ، و اگر تأثير نكرد ، از آنها اعراض كنند و با آنها معاشرت و معامله نكنند . ) * اين مسأله در رساله آيات عظام : نورى و فاضل نيست مسأله 2813 مرتبهء دوم از امر به معروف و نهى از منكر ، امر و نهى به زبان است ، پس با احتمال تأثير و حصول ساير شرايط گذشته ، واجب است اهل معصيت را نهى كنند ، و تارك واجب را امر كنند به آوردن واجب . مسأله 2814 - اگر احتمال بدهد كه با موعظه و نصيحت ( 1 ) معصيت كار ترك مىكند معصيت را ، لازم است اكتفا به آن و نبايد از آن تجاوز كند . ) * ( 1 ) فاضل : اگر با موعظه و نصيحت . . مسأله 2815 اگر مىداند كه نصيحت تأثير ندارد ( 1 ) واجب است با احتمال تأثير ، امر و نهى الزامى كند و اگر تأثير نمىكند مگر با تشديد در گفتار و تهديد بر مخالفت ، لازم است لكن بايد از دروغ و معصيت ديگر احتراز شود . ) * ( 1 ) فاضل : اگر نصيحت تأثير ندارد . . مسأله 2816 جايز نيست براى جلوگيرى از معصيت ، ارتكاب معصيت مثل فحش ) *