فاضل : مسأله اگر انسان وصيّت كند كه چيزى مال كسى باشد و او قبول كند ، مالك مىشود بلكه أظهر آن است كه عدم ردّ وصيّت ، كافى است و نياز به قبول او نيست . مسأله 2700 وقتى انسان نشانه هاى مرگ را در خود ديد ، بايد فوراً امانتهاى مردم را به صاحبانش برگرداند ( 1 ) و اگر به مردم بدهكار است و موقع دادن آن بدهى رسيده بايد بدهد و اگر خودش نمىتواند بدهد ، يا موقع دادن بدهى او نرسيده ، بايد وصيّت كند ( 2 ) و بر وصيّت شاهد بگيرد ، ولى اگر بدهى او معلوم باشد و اطمينان دارد كه ورثه مىپردازند وصيّت كردن لازم نيست ( 3 ) اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) خوئى ، تبريزى : يا آن كه به آنها اطَّلاع دهد . . ( 2 ) مكارم : و اگر اطمينان ندارد كه به وصيّت او عمل كنند بايد شاهد بگيرد ، ولى اگر مطمئن است كه ورثه بدهى او را مىپردازند وصيّت لازم نيست . ( 3 ) خوئى ، تبريزى : اگر بدهى او معلوم باشد ، وصيّت كردن لازم نيست . زنجانى : مسأله وقتى انسان نشانه هاى مرگ را در خود ديد ، بايد فوراً امانتهاى مردم را به صاحبانش برگرداند يا به آنها اطَّلاع دهد به گونه‌اى كه صاحبان مال بتوانند مال خود را در اختيار بگيرند و اگر به مردم بدهكار است و موقع دادن آن بدهى رسيده ، بايد بدهد ؛ مگر صاحبان مال به باقى ماندن مال يا بدهى در دست وى راضى باشند . و اگر خودش نمىتواند مال يا بدهى را بدهد يا موقع دادن بدهى او نرسيده يا صاحبان مال به باقى ماندن مال در دست وى راضى باشند ، چنانچه بترسد كه ورثه ، مال را به صاحبانش ردّ نكنند ، بايد به بهترين راه ممكن ؛ مثلًا با وصيّت كردن يا شاهد گرفتن يا ثبت كتبى يا ثبت رسمى يا غيره . . زمينهء رسيدن مال را به صاحبان آن فراهم كند . سيستانى : مسأله وقتى انسان نشانه هاى مرگ را در خود ديد ، بايد فوراً امانتهاى مردم را به صاحبانش برگرداند يا آن كه به آنها اطَّلاع دهد به تفصيلى كه در مسألهء [ 2342 ] گذشت ؛ و اگر به مردم بدهكار است و موقع دادن آن بدهى نرسيده است يا رسيده است ولى طلبكار مطالبه نمىكند يا مطالبه مىكند ولى او نمىتواند بپردازد ؛ بايد كارى كند كه اطمينان نمايد بدهى او به طلبكار پس از مرگش داده مىشود مثلًا در موردى كه بدهى او براى ديگران معلوم نيست ، وصيّت كند و بر وصيّت شاهد بگيرد ؛ و امّا اگر مىتواند بپردازد و وقت آن رسيده و طلبكار مطالبه نموده است بايد فوراً بپردازد هر چند نشانه هاى مرگ را نبيند . مسأله 2701 كسى كه نشانه هاى مرگ را در خود مىبيند ، اگر خمس و زكات و مظالم بدهكار است ( 1 ) بايد فوراً بدهد و اگر نمىتواند بدهد چنانچه از خودش مال دارد ( 2 ) يا احتمال مىدهد كسى آنها را ادا نمايد ( 3 ) بايد وصيّت كند و همچنين است اگر حجّ بر او واجب باشد . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) سيستانى : و فعلًا نمىتواند بدهد ، چنانچه از خودش مال دارد يا احتمال مىدهد كسى آنها را