س 2092 : شخصى مقدارى آب و زمين زراعى را وقف پسران خود نموده ، ولى به علت كثرت اولاد و سنگينى كارهاى كشاورزى و كمى محصول ، كسى تمايلى به زراعت در زمين ندارد و به همين دليل وقف در آينده نزديك ، خراب و از قابليت انتفاع خارج خواهد شد ، آيا جايز است به همين دليل ، زمين و آب مذكور فروخته شوند و پول آنها در كارهاى خير مصرف شود ؟ ج : تا زمانى كه وقف ، قابليت انتفاع و استفاده در جهت وقف را دارد ، هر چند با اجاره دادن آن به بعضى از موقوف عليهم يا به شخص ديگر و مصرف اجاره آن در جهت وقف باشد و يا نوع استفاده از آن تغيير كند ، فروش و تبديل آن جايز نيست ، و در صورتى كه به هيچ وجه قابل انتفاع نباشد ، فروش آن جايز است ، ولى در اين صورت واجب است با پول آن ملك ديگرى خريده شود تا منافع آن در جهت وقف به مصرف برسد . س 2093 : منبرى براى مسجد وقف شده است ولى به علت ارتفاع زياد عملًا قابل استفاده نيست ، آيا تبديل آن به منبر مناسب ديگرى جايز است ؟ ج : اگر با شكل خاص فعلى آن در اين مسجد و يا مساجد ديگر قابل استفاده نيست ، تغيير شكل آن اشكال ندارد . س 2094 : آيا فروش زمينهايى كه وقف خاص بوده و واقف بر اثر اجراى قانون اصلاحات ارضى آنها را بدست آورده ، جايز است ؟ ج : اگر واقف در هنگام وقف ، مالك شرعى چيزى باشد كه وقف كرده است و وقف هم بر وجه شرعى توسط او محقق شده باشد ، خريد و فروش و تغيير و تبديل آن توسط او يا ديگرى صحيح نيست هر چند وقف خاص باشد ، مگر در موارد خاص استثنايى كه شرعاً در آن موارد فروش و تبديل آن جايز است . س 2095 : پدرم قطعه زمينى را كه تعدادى درخت خرما در آن وجود دارد براى اطعام در ايّام عاشورا و شبهاى قدر وقف كرده است و اكنون حدود صد سال از عمر درختهاى موجود در آن مىگذرد و از قابليت انتفاع خارج شده‌اند ، با توجّه به اينكه اينجانب پسر بزرگ و وكيل و وصىّ پدرم هستم ، آيا جايز است اين زمين را فروخته و با پول آن مدرسه و حسينيه‌اى بسازم تا صدقه جاريه‌اى براى پدرم باشد ؟ ج : اگر زمين هم وقف باشد ، به مجرّد خروج درختان وقفى موجود در آن از قابليت انتفاع ، فروش و تبديل آن جايز نمىشود ، بلكه واجب است در صورت امكان به جاى آنها هر چند با صرف پول درختانى كه از قابليّت انتفاع ، خارج شده‌اند درختان جديد خرما ، كاشته شود تا منافع آنها در جهت وقف مصرف شود و در غير اين صورت بايد از زمين موقوفه به صورت ديگرى استفاده شود هر چند با اجاره دادن آن براى زراعت يا ساخت خانه و مانند آن و مصرف درآمد آن در جهت وقف باشد و بطور كلَّى تا زمانى كه به نحوى از انحاء ، استفاده از زمين موقوفه امكان دارد ، خريد و فروش و تبديل آن جايز نيست ، ولى فروش نخلهاى موقوفه در صورتى كه ثمره ندهند اشكال ندارد و در صورت امكان بايد پول آنها براى كاشت درختهاى جديد مورد استفاده قرار گيرد و در صورتى كه امكان نداشته باشد ، بايد در همان جهت وقف مصرف گردد . س 2096 : شخصى مقدارى آهن و لوازم جوشكارى را براى ساخت مسجد در مكانى هديه