كرده و بعد از پايان كار مقدارى از آنها زياد آمده است و با توجّه به اينكه ساختمان مسجد به علت هزينه هاى ديگر بدهى دارد ، آيا فروش آن مقدار اضافى و مصرف پول آن براى پرداخت بدهيهاى مسجد و رفع ساير نيازهاى آن جايز است ؟ ج : اگر شخص متبرّع ، آن ابزار و لوازم را براى ساخت مسجد داده باشد و آنها را براى انجام اين كار از ملك خود خارج كرده باشد ، در اين صورت هر كدام كه قابل استفاده باشد ، هر چند در مساجد ديگر ، فروش آن جايز نيست بلكه بايد براى تعمير مساجد ديگر به كار رود ، ولى اگر متبرع فقط اجازه استفاده از آنها را در مسجد داده باشد ، در اين صورت مقدار اضافى مال خود اوست و اختيار آن هم در دست او مىباشد . س 2097 : شخصى كتابخانه خود را بر اولاد ذكورش وقف كرده است ، ولى هيچ يك از اولاد و نوه هاى او موفق به تحصيل علوم دينيه نشده‌اند و در نتيجه استفاده‌اى از كتابخانه نمىكنند و موريانه مقدارى از كتابهاى آن را از بين برده و بقيّه هم در معرض تلفشدن هستند ، آيا جايز است آن را بفروشد ؟ ج : اگر وقف كتابخانه بر اولاد او مشروط و معلَّق به اين امر باشد كه آنها اشتغال به تحصيل علوم دينيه داشته باشند و داخل در سلك علماى دين شوند ، اين وقف به علت وجود تعليق در آن از اصل باطل است و اگر وقف آنان كرده تا از آن استفاده كنند ، ولى در حال حاضر كسى كه بتواند از آن كتابخانه استفاده كند در بين آنها وجود ندارد و اميدى به تحقق اين صلاحيت در آينده نيست ، در اين صورت وقف مزبور صحيح است و جايز است كه آنان كتابخانه را در معرض استفاده كسانى قرار دهند كه قابليت استفاده از آن را دارند و همچنين اگر كتابخانه براى استفاده كسانى وقف شده باشد كه صلاحيت آن را دارند ، و توليت وقف با اولاد او باشد ، واجب است آن را در معرض استفاده افراد مذكور قرار دهند ، و به هر حال حقّ فروش آن را ندارند و بر متولَّى شرعى واجب است به نحو مناسبى ، مانع آسيب ديدن و از بين رفتن موقوفه گردد . س 2098 : زمين زراعى وجود دارد كه وقفى بوده و سطح آن بالاتر از زمينهاى اطراف آن است و به همين دليل رساندن آب به آن ممكن نيست و مدّتى است كه كار مساوى كردن آن با زمينهاى ديگر به پايان رسيده و خاكهاى اضافى در وسط آن جمع شده و مانع زراعت در آن است ، آيا فروش اين خاكها و مصرف پول آن براى حرم يكى از اولاد ائمه " عليهم السلام " كه نزديك زمين مزبور قرار دارد جايز است ؟ ج : اگر خاك اضافى مانع استفاده از زمينهاى موقوفه است ، انتقال آن از زمين و فروش آن و مصرف پول آن در جهت وقف اشكال ندارد . س 2099 : تعدادى مكان تجارى وقفى وجود دارد كه در زمين وقفى ساخته شده‌اند و بدون فروش سرقفلى آنها به مستأجرين ، اجاره داده شده‌اند ، آيا جايز است مستأجرهاى آنها سرقفلى مغازه ها را به ديگرى بفروشند و پول آن را بگيرند ؟ و بر فرض جواز آن ، آيا پول سرقفلى مال مستأجر است يا آنكه از درآمدهاى وقف محسوب مىشود و بايد در جهت وقف مصرف شود ؟ ج : اگر متولَّى وقف فروش سرقفلى را با رعايت مصلحت وقف اجازه دهد ، مالى كه در برابر آن گرفته مىشود جزو درآمدهاى وقف محسوب مىشود و واجب است كه در جهت