سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
41
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
خوئى ، تبريزى : مسأله اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به 15 مثقال طلاى مسكوك مىرسد يا نه [ 1 ] خمس ندارد و لازم نيست به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند . فاضل : مسأله اگر شك كند كه آنچه را خارج نموده است به حد نصاب رسيده است يا خير ، احتياط واجب آن است كه امتحان نمايد يعنى از راه وزن كردن يا راههاى ديگر قيمت آن را معلوم كند . مسأله 1804 اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند ( 1 ) ، چنانچه بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كردهاند ، اگر سهم هر كدام آنها به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا برسد ( 2 ) ، بايد خمس آن را بدهند . ) * ( 1 ) فاضل : چنانچه سهم هر كدام آنها به 15 مثقال طلا برسد بايد خمس آن را بدهد . ( 2 ) اراكى : به 15 مثقال طلا برسد . . نورى : به 105 مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار برسد . . گلپايگانى ، صافى : مسأله اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند ، چنانچه ( گلپايگانى : بعد از كم كردن مخارجى كه براى بدست آوردن آن مصرف كردهاند ) قيمت آن به 15 مثقال طلا برسد اگر چه سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد ( گلپايگانى : بنا بر احتياط مستحبّ صافى : بنا بر احتياط واجب ) بايد خمس آن را بدهند . خوئى : مسأله اگر چند نفر چيزى بيرون آورند ، چنانچه قيمت آن به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد ، [ 2 ] اگر چه سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد بايد خمس آن را بدهند . بهجت : مسأله اگر چند نفر با شراكت ، معدن را استخراج كنند ، چنانچه بعد از كسر هزينهء استخراج ، نصيب هر كدام به حدّ نصاب برسد بايد خمس آن را بدهند ، و بنا بر احتياط واجب ، اگر نصيب مجموع همه به حدّ نصاب برسد ، بايد هر كدام خمس نصيب خود را بدهد . مكارم : مسأله اگر چند نفر چيزى را از معدن استخراج كنند بايد بعد از كم كردن مخارج خمس آن را بدهند ، خواه كم باشد يا زياد ( بنا بر احتياط واجب ) . تبريزى : مسأله اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند چنانچه قيمت سهم هر كدام به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد بايد خمس آن را بدهند و در غير اين صورت سهم هر كدام از منافع كسب حساب مىشود . مسأله 1805 اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد ( 1 ) آنچه از آن به دست مىآيد ، مال صاحب ملك است و ( 2 ) چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن [ 1 ] سيستانى : احتياط لازم آن است كه چنانچه ممكن است به وزن كردن يا از راه ديگر ، قيمت آن را معلوم كند و اگر ممكن نبود ، خمس بر او واجب نيست . [ 2 ] سيستانى : ولى سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد ، خمس ندارد .