فاضل : مسأله آنچه را كه از معدن استفاده شده است چنانچه به حدّ نصاب نرسد در صورتى كه از مخارج ساليانه زياد بيايد خمس آن واجب است . مسأله 1801 گچ و آهك و گِل سرشور و گِل سرخ ، بنا بر احتياط واجب از معدن محسوب است و خمس دارد . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست گلپايگانى ، صافى : مسأله احتياط لازم در گِل سرشور و گچ و آهك و گِل سرخ اگر به حدّ نصاب برسد دادن خمس است پيش از خارج كردن مؤونهء سال و اگر كمتر از نصاب باشد حكم ساير منافع سال را دارد . اراكى ، خوئى ، تبريزى : مسأله گچ و آهك و گِل سرشور و گِل سرخ از چيزهاى معدنى نيست و كسى كه اينها را بيرون مىآورد ، در صورتى بايد خمس بدهد كه آنچه را بيرون آورده ، به تنهايى يا با منافع ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد . سيستانى : مسأله گچ و آهك بنا بر احتياط لازم حكم معدن بر آنها جارى است ، پس اگر به حد نصاب برسند بايد خمس آنها را بدون اخراج مؤونهء سال بدهد . نورى : مسأله در گچ و آهك و گل سرشور و گل سرخ احتياط واجب آن است كه مانند معادن در نظر گرفته شود و اگر قيمت هر يك از آنها به حد نصاب رسيد خمس آن را بدهد و اگر نرسد حكم منافع كسب را دارد . مكارم : مسأله گچ و آهك و گِل سرخ و مانند آن اگر به آنها معدن گفته شود بايد خمس آن را بدهد ، همچنين انواع سنگها . مسأله 1802 كسى كه از معدن چيزى به دست مىآورد ، بايد خمس آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد ، يا زير آن ، در زمينى باشد كه ملك است ( 1 ) ، يا در جايى باشد كه مالك ندارد ( 2 ) اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) سيستانى : كه مِلك اوست . . ( 2 ) مكارم : استخراج كننده آن مسلمان باشد يا غير مسلمان ، بالغ باشد يا غير بالغ ؛ در تمام اين صورتها بايد خمس آن پرداخته شود و در صورتى كه كودك باشد ولىّ او مىپردازد . مسأله 1803 اگر نداند چيزى را كه از معدن بيرون آورده به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا ( 1 ) مىرسد يا نه ، بنا بر احتياط واجب ( 2 ) بايد به وزن كردن يا از راه ديگر ، قيمت آن را معلوم كند . اين مسأله ، در رسالهء آيات عظام : بهجت و مكارم نيست ( 1 ) اراكى ، گلپايگانى ، صافى : به 15 مثقال طلا . . نورى : به 105 مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار . . ( 2 ) [ عبارت " بنا بر احتياط واجب " در رساله آيات عظام : گلپايگانى و صافى نيست ]