مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 2241 شرط 5 . مسأله 2244 بايد قرار معاملهء مُساقات را پيش از ظاهرشدن ميوه بگذارند و اگر بعد از ظاهر شدن ميوه و پيش از رسيدن آن قرار بگذارند پس اگر كارى مانند آبيارى يا كار ديگر كه براى زياد شدن ميوه يا خوب شدن آن لازم است ( 1 ) باقيمانده باشد ، معامله صحيح است و گر نه اشكال دارد ( 2 ) اگر چه احتياج به كارى مانند چيدن ميوه و نگهدارى آن داشته باشد ( 3 ) ) * ( 1 ) گلپايگانى : اگر كارى كه باعث زيادتى ميوه مىشود . . فاضل ، نورى : اگر كارى مانند آبيارى كه براى تربيت درخت و پرورش ميوه لازم است . . بهجت ، زنجانى : اگر كارى مانند آبيارى كه براى زياد شدن يا بهتر شدن ميوه لازم است . . صافى : اگر كارى مثل آبيارى كه براى درخت لازم است . . ( 2 ) خوئى ، تبريزى : اگر كارى مانند آبيارى كه براى تربيت درخت لازم است باقى نمانده باشد معامله صحيح نيست . . ( 3 ) خوئى ، تبريزى : بلكه اگر كارى كه براى تربيت درخت لازم است باقيمانده باشد صحت معامله محلّ اشكال است . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 2241 ، شرط 6 . سيستانى : مسأله لازم نيست قرار معاملهء مُساقات را پيش از ظاهر شدن حاصل بگذارند ، بلكه اگر بعد از ظاهر شدن هم بگذارند ، چنانچه كارى مانده باشد كه براى زيادى حاصل يا بهتر شدن آن يا سالم ماندنش از آفات لازم باشد ، معامله صحيح است ؛ ولى اگر اينچنين كارى باقى نمانده باشد ، هر چند كارى كه براى تربيت درخت لازم است يا چيدن ميوه يا نگهدارى از آن باقى مانده باشد ، صحت معامله محلّ اشكال است . مسائل اختصاصى بهجت : مسأله 1783 در عقد مساقات اگر نسبت به تقسيم امور چيزى را تعيين نكنند ، آنچه از كارهاى مساقات كه در هر سال تكرار مىشود به عهدهء عامل است ، از قبيل كشت و وسايل كار و اصلاح درختها و آنچه موجب ميوه دادن و ازدياد آن است ، و آنچه از مقدّمات كه در يك سال ايجاد مىشود و براى سالها باقى مىماند ، مثل ديوار كشى و وسايل آبيارى و احداث جدولها ، به عهدهء مالك است . بهجت : مسأله 1784 ماليات زمين زراعتى يا باغ ، به عهدهء مالك است ، نه بر عامل مساقات يا مزارعه ، مگر آن كه در عقد شرط كرده باشند ، كه بايد بر طبق آن عمل كنند . بهجت : مسأله 1785 اگر در عقد مساقات شرط كنند كه مالك تمام كار مساقات را انجام دهد ، عقد باطل است ، زيرا با مقتضاى عقد مساقات مخالفت دارد ، چون در اين عقد ، عامل در مقابل كارى كه انجام مىدهد استحقاق سهمى از محصول را پيدا مىكند و بدون كار حقّى ندارد . مسأله 2245 معاملهء مُساقات در بوتهء خربزه ( 1 ) و خيار و مانند اينها صحيح نيست ( 2 ) ) * ( 1 ) فاضل : و هندوانه . . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 2 ) اراكى ، فاضل : اشكال دارد . خوئى ، تبريزى ، صافى ، زنجانى : بنا بر احتياط صحيح نيست . سيستانى : بنا بر أظهر صحيح است . نورى : بنا بر أقوى صحيح است .