سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
37
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
حقوق بگير ، كارمند يا كارگر است و با دستمزد خود اشيائى فراهم كرده كه مطابق شأن و مورد نياز است خمس ندارد و اگر چيزى تهيّه كرده كه زائد بر شأن او است يا جزء مؤونه او محسوب نمىشود بايد خمس آن را بدهد و همچنين اگر چيزى تهيّه كرده كه مىداند پول آن را قبل از خريد يك سال داشته است بايد خمس آن را بدهد و اگر درآمد او از سرمايهاى تهيّه مىشده كه به آن خمس تعلق گرفته و پرداخت نشده مثلًا كارخانهاى داشته و خمس آن را نداده است بايد خمس تمام اموال خود را بدهد . زنجانى : مسأله كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده ، اگر از منافع كسب ، چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از بدست آوردن منفعت گذشته ، بايد خمس آن را بدهد و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به آن احتياج دارد بطور متعارف تهيّه كرده ، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فايده برده آنها را خريده لازم نيست خمس آنها را بدهد . همچنين است اگر بعد از آن سال خريده ولى براى تهيّه آن لازم بوده فايدهاى را كه برده كنار بگذارد ؛ و اگر وضعيت مال وى مشخص نباشد بنا بر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند . مكارم : مسأله كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده و درآمدهايى پيدا كرده و وسايلى براى زندگى خود خريده است و الآن متوجه وظيفه خمس شده و مىخواهد تكليف خود را دربارهء آن ادا كند و زندگى خود را پاك نمايد اگر از منافع كسب ، چيزى را كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از خريد آن گذشته بايد خمس آن را بدهد و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به آنها نياز دارد مطابق شأن خود خريده ، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فايده برده آنها را خريده است لازم نيست خمس آن را بدهد و اگر نداند كه در بين سال يا بعد از تمام شدن سال بوده بنا بر احتياط واجب بايد با حاكم شرع يا نمايندهء او مصالحه كند ، يعنى تمام اموال مشكوك خود را حساب كرده و حاكم شرع بدهى او را از جهت خمس به مقدارى تخمين مىزند و با او مصالحه مىكند و با پرداخت آن تمام اموالش پاك مىشود . مسائل اختصاصى مكارم : مسأله 1514 قرضهايى كه بر ذمه انسان آمده خواه براى هزينه زندگى باشد يا خسارت و غرامت و يا غير اينها ، مىتواند از درآمد سال آنها را ادا كند ، ولى قرضهايى را كه به اقساط مىپردازد فقط قسطهايى را كه در آن سال بايد بپردازد جزء مخارج آن سال محسوب مىشود . مكارم : مسأله 1522 لباسهاى متعدد و همچنين انگشتر و زيور آلات و وسايل مختلف زندگى ، اگر همه آنها مورد نياز و در حد شأن او باشد و از درآمد همان سال تهيّه شده باشد خمس ندارد ، ولى اگر زايد بر نياز و شأن باشد مقدار زيادى خمس دارد . مكارم : مسأله 1523 پولى را كه خرج خريدن وسايل حرام مىكند ( مانند انگشتر طلا براى مرد و وسايل لهو و لعب ) خمس دارد . مكارم : مسأله 1524 حقوق بازنشستگى و يا مبلغى كه به عنوان بازخريد كار داده مىشود جزء درآمد همان سال محسوب مىگردد و اگر چيزى تا آخر سال از آن باقى نماند