( 2 ) خوئى ، تبريزى : اگر زارع بميرد و قرارداد كرده باشند . . سيستانى : اگر زارع بميرد و در مزارعه قيد كرده باشند . . ( 3 ) سيستانى : مگر آن كه كارهايى كه بر عهدهء او بوده است تمام شده باشد كه در اين صورت مزارعه به هم نمىخورد و بايد سهم او را به ورثه‌اش بدهند و حقوق ديگرى هم كه زارع داشته است ورثهء او ارث مىبرند و ورثه مىتوانند مالك را مجبور كنند كه زراعت تا تمام شدنِ مدتِ مزارعه در زمين او باقى بماند . ( 4 ) اراكى : ولى مجبور كردن مالك به باقى ماندن زراعت در زمين اشكال دارد و احتياط آن است كه با يكديگر مصالحه كنند . مكارم : ولى ورثه نمىتوانند صاحب زمين را مجبور كنند كه زراعت در زمين باقى بماند ، مگر اين كه چيدن آن موجب ضرر و زيان آنها شود . نورى : و چون مزارعه به هم خورده است نمىتوانند مالك را مجبور كنند كه زراعت در زمين باقى بماند . ( 5 ) زنجانى : مگر آن كه چيدن زراعت براى ورثه ضرر داشته باشد كه مىتوانند مالك را مجبور كنند كه زراعت تا زمان رسيدن ، با اجرت ، باقى بماند . مسائل اختصاصى بهجت : مسأله 1773 اگر با وجود تسليم زمين ، زارع اختياراً زراعت نكرده ، و يا با حاضر بودن زارع ، مالك زمين را تسليم ننمود ، هر كدام به مقدارى كه حقّ ديگرى را ضايع كرده ضامن است . همچنين اگر عامل كوتاهى كند و به سبب زراعت نكردن نقصى در زمين حاصل شود ، بى وجه نيست كه مالك حقّ گرفتن خسارت را داشته باشد . بهجت : مسأله 1774 اگر زمين مزارعه بدون آب باشد و امكان جارى كردن آب هم بر آن وجود نداشته باشد ، مزارعه باطل است ، ولى اگر امكان جارى كردن آب بوده ولى زارع از موضوع خبر نداشته باشد ، در صورتى كه تهيهء آب و آبيارى زراعت به اين صورت براى زارع مستلزم ضرر باشد ، مىتواند عقد مزارعه را فسخ نمايد . مسأله 2235 اگر بعد از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده چنانچه تخم ، مال مالك بوده حاصلى هم كه به دست مىآيد مال اوست ( 1 ) و بايد مزد زارع و مخارجى را كه كرده و كرايهء گاو يا حيوان ديگرى را كه مال زارع بوده ، و در آن زمين كار كرده به او بدهد ، ( مگر آن كه بطلان مزارعه از جهت قرار دادن تمام حاصل براى مالكِ زمين باشد ، كه در اين صورت چيزى را براى عامل ، ضامن نيست ( 2 ) و اگر تخم مالِ زارع بوده ، زراعت هم مال اوست و بايد اجارهء زمين و خرجهايى را كه مالك كرده و كرايهء گاو يا حيوان ديگرى كه مال او بوده و در آن زراعت كار كرده به او بدهد ( 3 ) مگر آن كه بطلان مزارعه از جهت قرار دادن تمام حاصل براى عامل باشد ( 4 ) كه در اين صورت ، اجرت زمين و عوامل را براى مالك ضامن نيست . ) * ( 1 ) اراكى : و نسبت به مزد زارع و مخارجى كه كرده و كرايهء گاو يا حيوان ديگرى كه مال