س 1677 : اگر مستأجر هنگام تخليه مغازه حقّ مطالبه عوض سرقفلى را داشته باشد ، ولى مالك بر خلاف آنچه كه عرفاً و قانوناً متداول است از پرداخت آن خوددارى كند ، باقى ماندن مستأجر در آن ملك بدون رضايت مالك تا زمانى كه عوض سرقفلى را دريافت كند چه حكمى دارد ؟ و بر فرض كه ماندن مستأجر در آن مكان جايز نباشد و غصب باشد ، آيا در آمدى كه از آنجا بدست مىآيد شرعاً حلال است ؟ ج : تا زمانى كه تخليه مغازه را مشروط به پرداخت عوض سرقفلى به مستأجر نكرده باشند ، مجرّد استحقاق مطالبه عوض سرقفلى هنگام تخليه مغازه ، براى جواز استمرار تصرّف در آن مكان بعد از پايان مدّت اجاره كافى نيست و به هر حال درآمد حاصل از كسب و كار در آن مغازه شرعاً حلال است . س 1678 : شخصى مغازه‌اى را به مبلغ معيّنى اجاره نموده و مبلغ ديگرى را هم به عنوان سرقفلى پرداخته است ، سپس مالك شروع به زياد كردن اجاره آن نموده تا اينكه به دو برابر اجاره اوليه رسيده است و در حال حاضر مستأجر قصد دارد مغازه را با سرقفلى بيشترى در اختيار مستأجر ديگرى قرار دهد ولى مالك پانزده درصد سرقفلى را مطالبه مىكند و قصد افزايش اجاره ماهانه را تا ده برابر دارد در حالى كه اجازه مغازه هاى مجاور كمتر از آن مقدار است ، آيا مالك شرعاً و قانوناً حقّ مطالبه درصد مذكور و اضافه كردن اجاره تا آن مقدار را دارد ؟ ج : اگر سرقفلى مغازه متعلَّق به مستأجر باشد و مجاز باشد آن را به هر كسى كه مىخواهد منتقل كند ، مالك حقّ ندارد چيزى از آنچه را كه مستأجر به عنوان عوض سرقفلى مىگيرد از او مطالبه كند . ولى نسبت به مال الاجاره ، تعيين مقدار آن بستگى به توافق مالك و مستأجر هنگام تجديد عقد اجاره دارد . س 1679 : اگر شخصى مغازه‌اى را اجاره كند و علاوه بر اجاره ماهانه مبلغى را به عنوان سر قفلى بپردازد و شرط نمايد كه موجر هنگام تخليه محلّ مبلغ سرقفلى را به قيمت فعلى آن بپردازد و الَّا مستأجر حقّ خواهد داشت كه سر قفلى آن مكان را به شخص ديگرى بفروشد و آنجا را براى او تخليه نمايد ، آيا اين شرط صحيح است ؟ و آيا واجب است موجر با پرداخت قيمت كنونى آن به مستأجر و يا با رضايت به واگذارى آن مكان به ديگرى ، به آن شرط وفا كند ؟ ج : اشتراط چنين شرطى در ضمن عقد اجاره اشكال ندارد و بر موجر واجب است كه به آن عمل كند و در صورتى كه راضى به خريد سرقفلى از مستأجر نشود ، حقّ اعتراض به فروش آن به شخص ديگر و واگذارى مكان مزبور را به او ندارد . س 1680 : خانه‌اى را خريده‌ايم كه مغازه تجارى آن در اجاره شخص ديگرى است و مالك ، سرقفلى آن را به مستأجر فروخته و مستأجر مزبور هم حقّ خود را به شخص ديگرى فروخته است ، آيا در صورتى كه بعد از انقضاء مدّت اجاره از مستأجر اخير تقاضاى تخليه مغازه را بكنيم بايد عوض سرقفلى را ما به او بپردازيم يا مالك سابق و يا مستأجر قبلى كه پول سرقفلى را گرفته‌اند بايد آن را به او بپردازند ؟ ج : بعد از آنكه مستأجر اخير به نحو شرعى مالك سرقفلى مغازه شد ، كسى كه در حال حاضر مىخواهد آن را از او بخرد بايد قيمت سرقفلى را به او بپردازد .