سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
34
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
خوئى ، تبريزى : واجب نيست بعد از آن كه بالغ شد ، خمس آن را بدهد . بهجت : مسأله در تعلَّق خمس به سودى كه به مال طفل تعلَّق مىگيرد اشكال است و ظاهر عدم تعلَّقِ خمس است به مالِ طفل ، ولى أحوط اداى خمس بعد از بلوغ است و وقت تعلَّق آن گذشتن سال بر اوّلين سودى است كه علم به وقتِ آن دارد . فاضل : مسأله اگر بچه صغير مالى داشته باشد كه متعلق خمس شده مثلًا درآمدى كسب كرده كه زائد بر مؤونه سال او بوده يا معدن استخراج كرده ، پرداخت خمس آن واجب است و بنا بر احتياط واجب ولىّ او بايد خمس آن را بدهد و الا خود او بعد از بلوغ بايد بلا فاصله خمس آن را بدهد . مكارم : مسأله هرگاه بچهء صغير درآمدى داشته باشد و از هزينهء سال او اضافه بماند بنا بر احتياط واجب بايد بعد از آنكه بالغ شد ، خمس آن را بدهد . سيستانى : مسأله اگر براى بچهء صغير منافعى بدست آيد ، هر چند از هدايا باشد ، اگر در اثناء سال در مؤونهء او مصرف نشود ، خمس به آن تعلَّق مىگيرد و بر ولىّ صغير واجب است كه خمس آن را بدهد و چنانچه نداد ، برصغير پس از بلوغ واجب است كه خود ، خمس آن را بدهد . زنجانى : مسأله اگر براى بچهء صغير يا ديوانه منافعى بدست آيد ، همچون ديگر افراد متعلَّق خمس مىباشد و بايد ولىّ آنها خمس آن را بپردازد و اگر ندهد ، بعد از آن كه بچه بالغ شد يا ديوانه عاقل گرديد بايد خمس آن را بدهد . مسأله 1795 انسان نمىتواند در مالى كه يقين دارد خمسش را ندادهاند تصرّف كند ، ولى در مالى كه شك دارد خمس آن را دادهاند يا نه ، مىتواند تصرّف نمايد ( 1 ) ) * اين مسأله در رساله آيت الله فاضل نيست ( 1 ) مكارم : تصرّف جايز است و قبول بخشش و معامله يا شركت در ميهمانى چنين كسى اشكال ندارد و تفحّص و جستجو لازم نيست . خوئى ، تبريزى ، سيستانى : مسأله كسى كه مالى از ديگرى به دست آورد و شك نمايد خمس آن را داده يا نه ، مىتواند در آن مال تصرّف نمايد ، بلكه اگر يقين هم داشته باشد كه خمس آن را نداده ( سيستانى : اگر او خمس بده نباشد و گيرنده مسلمان اثنا عشرى باشد ) مىتواند در آن تصرّف نمايد . بهجت : مسأله در معاشرت و استفاده از اموال كسانى كه انسان مىداند خمس مال خود را نمىدهند ، تا علم به بودنِ خمس در مالِ موردِ ابتلا ندارد ، تصرّف در آنها مانعى ندارد . مسائل اختصاصى خوئى ، تبريزى : مسأله 1804 سيستانى : مسألهء 1765 اگر كسى از منافع كسب خود در اثناء سال ملكى بخرد ( سيستانى : چيزى بخرد ) كه از لوازم و مخارج ساليانهاش حساب نشود ، واجب است بعد از تمامى سال ، خمس آن را بدهد ، و چنانچه خمس آن را نداد و قيمت آن ملك ( سيستانى : قيمت آن چيز ) بالا رفت ، لازم است خمس مقدارى را كه آن ملك ( سيستانى : آن چيز ) فعلًا ارزش دارد بدهد ( خوئى ، تبريزى : و همچنين است غير ملك از فرش و مانند آن ) .