( 3 ) گلپايگانى ، صافى : و نيز اگر . . خوئى ، تبريزى ، سيستانى : بلكه اگر . . ( 4 ) خوئى ، گلپايگانى ، صافى ، تبريزى : نيز صحيح است . سيستانى : و مقيّد نكند به خصوص روغن يا شير آن گوسفند ، اجاره صحيح است . زنجانى : چون مقدار روغن را معيّن نكرده‌اند ، اجاره باطل است . مسأله 2164 اگر كسى بخواهد طلب يا حقّ خود را به ديگرى صلح كند در صورتى صحيح است كه او قبول نمايد ( 1 ) ) * ( 1 ) خوئى ، گلپايگانى ، اراكى ، فاضل ، صافى ، تبريزى ، سيستانى ، زنجانى : ولى اگر بخواهد از طلب يا حقّ خود ( گلپايگانى ، فاضل ، صافى : بدون صلح ) بگذرد ، قبول كردن او لازم نيست . مكارم : مسأله اگر كسى بخواهد طلب خود را در برابر چيزى يا بدون عوض ، به ديگرى صلح كند ، در صورتى صحيح است كه طرف قبول نمايد ولى اگر بخواهد از طلب يا حقّ خود بگذرد قبول كردن طرف لازم نيست و اين نيز نوعى از صلح است . مسأله 2165 اگر انسان مقدار بدهى خود را بداند و طلبكار او نداند ، چنانچه طلبكار طلب خود را به كمتر از مقدارى كه هست صلح كند مثلًا پنجاه تومان طلبكار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نمايد ، زيادى براى بدهكار حلال نيست مگر آن كه مقدار بدهى خود را به او بگويد و او را راضى كند ( 1 ) يا طورى باشد كه اگر مقدار طلب خود را مىدانست ، باز هم به آن مقدار صلح مىكرد ( 2 ) . ) * ( 1 ) اراكى : يا رضايت مقيد به آن مقدار نباشد ، بدين معنى كه اگر مقدار طلب خود را مىدانست ، باز هم به آن مقدار صلح مىكرد . ( 2 ) فاضل : و اگر انسان مقدار بدهى خود را نداند و با طلبكار مصالحه كند ، بريء الذّمّه مىشود ، هر چند مقدار بدهى او كمتر يا بيشتر از مبلغ مورد مصالحه باشد . مكارم : مسأله اگر انسان با اين كه مقدار بدهى خود را مىداند اظهار بى اطلاعى كند و طلبكار او نداند و طلب خود را به كمتر از مقدارى كه هست صلح كند صحيح نيست و بدهكار نسبت به مقدار اضافى مديون است ، مگر اين كه چنان باشد كه اگر مقدار طلب خود را هم مىدانست باز به اين صلح راضى بود . مسأله اختصاصى بهجت : مسأله 1717 در عقد صلح كه در آن دو چيز با يكديگر معاوضه مىشوند ، اگر يكى از آن دو قابل ملكيّت و معامله نباشد ، اصل عقد باطل است ، و اگر بعد از صلح معلوم شد كه يكى از دو چيزى كه مورد مصالحه واقع شده معيوب است ، حقّ فسخ براى كسى كه ضرر ديده ثابت است ، و همچنين است اگر يكى از دو طرف مغبون شده باشد . مسأله 2166 اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس و وزن آنها معلوم است به يكديگر صلح كنند ( 1 ) در صورتى صحيح است ( 2 ) كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، ولى اگر وزن آنها معلوم نباشد ، اگر چه احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است صلح صحيح است ( 3 ) ) *