سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
315
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
( 1 ) اراكى : احتياط واجب آن است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد و همچنين اگر وزن آنها معلوم نباشد و احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است ، احتياط در ترك آن است . گلپايگانى ، صافى : بايد وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، بلكه اگر وزن آنها معلوم نباشد و احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است احتياط آن است كه آنها را به يكديگر صلح نكنند . ( 2 ) بهجت : بنا بر احتياط در صورتى صحيح است . . ( 3 ) مكارم : در صورتى صحيح است كه ربا لازم نيايد يعنى وزن هر دو ، يكى باشد و اگر وزن آنها معلوم نباشد و احتمال كم و زياد بدهند صلح كردن اشكال دارد . خوئى ، تبريزى : مسأله اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس است و وزن آنها معلوم است به يكديگر صلح كنند ، احتياط واجب آن است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، ولى اگر وزن آنها معلوم نباشد ، اگر چه احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است و صلح نمايند صحيح است . سيستانى : مسأله اگر دو نفر در دست و يا بر ذمّهء يكديگر مالى داشته باشند و بدانند كه يكى از آن دو از ديگرى بيشتر است ، چنانچه فروش آن دو مال به يكديگر از اين جهت كه موجب ربا است حرام باشد ، صلح آن دو به يكديگر نيز حرام است ، بلكه اگر زيادتر بودن يكى از آن دو مال از ديگرى معلوم نباشد ولى احتمال زيادى برود ، نمىتوانند بنا بر احتياط لازم آن دو را به يكديگر صلح نمايند . زنجانى : مسأله اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس بوده و معمولًا با وزن معامله مىشود و وزن آنها معلوم است ، به يكديگر صلح كنند ، احتياط آن است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، ولى اگر وزن آنها معلوم نباشد ، اگر چه احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است ، صلح صحيح است و اگر بعداً هم معلوم شود كه وزن يكى بيشتر از ديگرى بوده ، اشكالى براى معامله پديد نمىآورد ؛ همچنين دو چيزى را كه از يك جنس بوده و معمولًا با پيمانه معامله مىشود ، اگر با معلوم بودن حجم آنها بخواهند صلح كنند ، بنا بر احتياط حجم يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، ولى اگر حجم آنها معلوم نيست ، صلح آنها صحيح است ، هر چند واقعاً حجم يكى از آنها بيشتر از ديگرى بوده و بعداً هم معلوم گردد . مسأله 2167 اگر دو نفر از يك نفر طلبكار باشند ، يا دو نفر از دو نفر ديگر طلبكار باشند و بخواهند طلبهاى خود را به يكديگر صلح كنند ( 1 ) چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آنها يكى باشد مثلًا هر دو ، ده من گندم طلبكار باشند ، مصالحهء آنان صحيح است و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد مثلًا يكى ده من برنج و ديگرى ، دوازده من گندم طلبكار باشد . ولى اگر طلب آنان از يك جنس و چيزى باشد كه معمولًا با وزن يا پيمانه آن را معامله مىكنند ، در صورتى كه وزن يا پيمانهء آنها مساوى نباشد ، مصالحهء آنان باطل است ( 2 ) اين مسأله ، در رسالهء آيات عظام : مكارم و بهجت نيست ( 1 ) سيستانى : چنانچه به طورى كه در مسألهء پيش گفته شد ، مستلزم ربا نباشد ، اشكال ندارد ، مثلًا اگر هر دو ده من گندم طلبكار باشند ( يكى گندم اعلا و ديگرى متوسط ) و هر دو طلب به سرآمده باشد مصالحهء آنان صحيح است .