هيچ مقدار از چيزى را كه قرار گذاشته‌اند تحويل ندهند معامله باطل است ( 3 ) ) * ( 1 ) زنجانى : اگر طلا را به طلا يا نقره بفروشند ، يا نقره را به طلا يا نقره بفروشند . . ( 2 ) فاضل : و اگر قبل از جدا شدن ثمن و مثمن را تحويل ندهند ، معامله باطل است . ( 3 ) مكارم : و اگر فقط مقدارى از آن را تحويل دهند معامله فقط به همان مقدار صحيح است و طرف مقابل مىتواند معامله را فسخ كند . سيستانى : و اگر بعضى از آن را تحويل دهند ، نسبت به همان مقدار صحيح است . بهجت : و اگر مقدارى تحويل داده شد ، معامله نسبت به آن مقدار صحيح و ثابت است . مسأله 2122 اگر فروشنده يا خريدار ، تمام چيزى را كه قرار گذاشته تحويل دهد و ديگرى مقدارى از آن را تحويل دهد ( 1 ) و از يكديگر جدا شوند ، اگر چه معامله به آن مقدار صحيح است ( 2 ) ولى كسى كه تمام مال به دست او نرسيده مىتواند معامله را به هم بزند . ) * ( 1 ) فاضل : اگر فروشنده يا خريدار تمام چيزى را كه قرار گذاشته تحويل ندهد و تنها مقدارى از آن را تحويل دهد . . ( 2 ) بهجت : ولى اختيار فسخ معامله براى كسى كه حقّ خود را بطور ناقص دريافت كرده ، ثابت است . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 2121 ) . مسأله 2123 اگر مقدارى خاك نقرهء معدن را به همان مقدار نقرهء خالص و يا مقدارى خاك طلاى معدن را به همان مقدار طلاى خالص بفروشند ، معامله باطل است ( 1 ) ولى فروختن خاك نقره به طلا و خاك طلا به نقره به هر صورت اشكال ندارد . ) * ( 1 ) بهجت : بنا بر أظهر . . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله مكارم نيست اراكى ، گلپايگانى ، خوئى ، تبريزى ، صافى : مسأله اگر خاك نقرهء معدن را به نقرهء خالص و خاك طلاى معدن را به طلاى خالص بفروشند معامله باطل است ولى فروختن خاك نقره به طلا و خاك طلا به نقره اشكال ندارد . زنجانى : مگر معلوم باشد مقدار نقره موجود در خاك نقره با مقدار نقره خالص يا مقدار طلاى موجود در خاك طلا مساوى است و اگر در جايى خاك خودش ارزش مالى داشته باشد نيز معامله صحيح است . . سيستانى : مگر آنكه بداند مثلًا مقدار نقرهء خاك با مقدار نقرهء خالص مساوى مىباشد ولى فروختن خاك نقره را به طلا و خاك طلا را به نقره همانطورى كه سابقاً گفته شد اشكال ندارد . مواردى كه انسان مىتواند معامله را به هم بزند مسأله 2124 حقّ به هم زدن معامله را " خيار " مىگويند و خريدار و فروشنده در يازده صورت ( 1 ) مىتوانند معامله را به هم بزنند : اوّل : آن كه از مجلس معامله متفرق نشده باشند ( 2 ) و اين خيار را " خيار مجلس " مىگويند . دوم : آن كه مغبون شده باشند " خيار غَبْن " ( 3 ) ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى ، زنجانى : دوازده صورت . .