كرده ، به واسطهء پيرى يا مرض يا ناتوانى نتواند حجّ كند ( 3 ) ، احتياط مستحبّ ( 4 ) آن است كسى را از طرف خود بفرستد كه حجّ نمايد ( 5 ) . ) * ( 1 ) بهجت : بقيّه مسأله ذكر نشده . فاضل : تا برايش حجّ انجام دهد . . ( 2 ) خوئى ، تبريزى : بلكه اگر نااميد هم نباشد احتياط واجب آن است كه اجير بگيرد و در صورتى كه بعداً قدرت پيدا كرد خودش نيز حجّ نمايد و همچنين است اگر . . ( 3 ) خوئى ، تبريزى : و نا اميد از توانايى خود باشد و در تمام اين صُوَر بنا بر احتياط واجب ( خوئى : چنانچه " منوب عنه " مرد باشد ) بايد نايب صروره باشد يعنى كسى كه اولين مرتبهء حجّ رفتن او باشد . ( 4 ) گلپايگانى ، صافى : احتياط واجب . . ( 5 ) صافى : و بهتر بلكه احوط اين است كه در اين صورتها كسى را به نيابت بفرستد كه اوّلين مرتبهء حجّ او باشد . سيستانى : مسأله اگر كسى كه مستطيع شده حجّ نكند و بعد به واسطه پيرى يا مرض و ناتوانى نتواند حجّ نمايد يا حرجى باشد و نا اميد باشد از اينكه بعداً خودش حجّ كند ، بايد ديگرى را از طرف خود بفرستد ، و در صورتى كه بعداً قدرت پيدا كرد ، خودش نيز حجّ نمايد ؛ و همچنين است اگر در سال اوّلى كه به قدر رفتن حجّ مال پيدا كرده ، به واسطهء پيرى يا مرض يا ناتوانى نتواند حجّ كند . و نااميد از توانايى خود باشد و در تمام اين صُوَر احتياط مستحبّ آن است كه چنانچه " منوب عنه " مرد باشد ، نايب صروره باشد يعنى كسى باشد كه براى اوّلين بار به حجّ مىرود . مكارم : مسأله هر گاه شخص مستطيع حجّ بجا نياورد سپس توانايى جسمانى را از دست بدهد ، به طورى كه نااميد باشد از اين كه خودش حجّ را بجا آورد ، بايد شخص ديگرى را از طرف خود به حجّ بفرستد امّا هرگاه كسى قدرت مالى پيدا كند ولى بر اثر پيرى يا بيمارى ، توانايى نداشته باشد ، حجّ بر او واجب نيست ، ولى احتياط مستحبّ اين است كه اجير بگيرد . زنجانى : مسأله شخص بالغ و عاقل كه استطاعت مالى دارد و برخى از شرايط ديگر استطاعت را ندارد ، چنانچه از فراهم شدن آن شرايط در آينده مأيوس است واجب است با قصد قربت براى انجام حجّ خود در اوّلين سال ممكن نايب بگيرد هر چند امسال ، اوّلين سالى باشد كه استطاعت مالى پيدا كرده است . مسائل اختصاصى مكارم : مسأله 1746 كسى كه حجّ واجب را بجا آورده مستحبّ است دوباره حجّ بجا آورد ، ولى اگر ازدحام بيش از حدّ حُجاج براى كسانى كه هنوز حجّ بجا نياورده‌اند توليد مزاحمت شديد كند بهتر است موقتاً از انجام حجّ مستحبّى خوددارى نمايند ، همچنين در مقام نوبتبندى بهتر است نوبت را به كسانى دهند كه حجّ واجب را بجا مىآورند و اگر خانهء خدا فرضاً يك سال از زُوّار خالى بماند بر حاكم شرع واجب است عده‌اى را به حجّ بفرستد هر چند حجّ واجب خود را انجام داده باشند . زنجانى : مسأله 2056 كسانى كه خود مستطيع هستند نبايد در انجام حجّ نايب ديگرى